Uitverkoop aan dinosauriërs in krijtstreep

The Body Shop staat bekend om zijn ethisch verantwoorde ondernemerschap.

De nieuwe eigenaar L'Oréal heeft zich daar tot nu toe weinig om bekommerd.

Het openbaar vervoerbedrijf van Hong Kong weigerde deze advertentie van The Body Shop omdat die aanstootgevend zou zijn. Reclameposters met slanke fotomodellen accepteerde het vervoerbedrijf wel. Foto AFP Hong Kong's mass transit railway (MTR) cooporation has rejected this proposed advertisment for cosmetics company The Body Shop featuring an overweight doll and the caption "There are 3 billion women who don't look like supermodels and only 8 who do" intends to expose the myth of the perfect body and raise a debate about the negative effects of the beauty industry on women's self-esteem. But the MTR has ruled the poster offensive, despite the fact that many current advertisments in the MTR allows posters of slim, lingerie-clad real women in many stations. AFP PHOTO/Robyn BECK AFP

Je struikelt over de goede bedoelingen in het filiaal van The Body Shop aan Oxford Street in Londen, al vanaf de straat feilloos te herkennen aan zijn merkwaardige zoete geur. Al direct bij de ingang wordt de klant bij een aantal flesjes met groene theeboomolie onontkoombaar geconfronteerd met de ethische aanpak van het bedrijf. Naast de prijzen voor de groene flesjes vermeldt het bordje dat The Body Shop tegen dierproeven is, voor het bevorderen van zelfrespect, voor de rechten van de mens en voor de bescherming van de planeet in het algemeen. Ook krijgt de klant nog te horen dat de producten van The Body Shop met hartstocht zijn gemaakt, made with passion.

Voor wie de boodschap nog niet had meegekregen, hangen er ook posters in de zaak met blij kijkende Braziliaanse kinderen, die dank zij de eerlijke prijs die hun ouders nu voor hun babassu-olie krijgen naar school kunnen. The Body Shop staat immers ook voor eerlijke handel, zo informeert de poster de klanten.

Compassie voor alle levende wezens, van de menselijke én van de dierlijke soort, is altijd in de meest letterlijke zin het handelsmerk van de oprichtster van het concern geweest, de inmiddels 63-jarige Anita Roddick. De enige mensensoort waarvoor Roddick nooit erg warm kon lopen, is de zakenman. Meer dan eens gaf ze blijk van haar afkeer van “dinosauriërs in krijtstrepen pakken“, die er altijd maar op uit zijn nog meer winst te maken. Zelfs voor de aandeelhouders van haar eigen bedrijf toonde ze geen enkele achting. “Ik heb geen enkele verplichting aan hen“, verklaarde ze eens.

Groot was dan ook de consternatie, toen Dame Anita - de titel verleende de Britse koningin Elizabeth haar in 2003 - eind vorige week instemde met de verkoop van het hele bedrijf voor 652 miljoen pond (944 miljoen euro) aan L'Oréal. Het Franse cosmeticaconcern staat immers niet bekend om zijn ethische ondernemersgeest. Roddick zelf hekelde L'Oréal nog maar drie jaar geleden omdat het volgens haar onderdeel uitmaakte van een samenzwering van de schoonheidsbranche om vrouwen onzeker van zichzelf te maken.

Ook sommige klanten van het filiaal aan Oxford Street reageren teleurgesteld op het nieuws. “Ik kom hier in de eerste plaats om de producten, maar het idealisme van de Body Shop heeft me altijd aangesproken“, zegt een jonge vrouw, die met een vriendin op pad is. “Ik weet niet of de overname veel verschil zal maken, maar ik had liever gezien dat het bedrijf in handen van Anita Roddick was gebleven. Dit riekt toch een beetje naar een uitverkoop van haar idealen.“

Ook een wat oudere man, die zojuist een uit hennep vervaardigde crème heeft aangeschaft voor de gevoelige handen van zijn echtgenote, een pianiste, heeft sympathie voor de ethische aanpak van The Body Shop. “Maar ik heb me wel al vaak afgevraagd hoeveel er in werkelijkheid overblijft voor al die goede doelen en of het bedrijf in werkelijkheid toch niet wat commerciëler was dan het zich voordeed“, zegt hij. “Die vermoedens zijn door de verkoop aan L'Oréal wel versterkt.“

Ook het feit dat het aandeel van 18 procent in The Body Shop van Roddick en haar echtgenoot Gordon het echtpaar een slordige 117 miljoen pond opleverde, leidde bij veel bewonderaars tot gefronste wenkbrauwen. Dame Anita tilt daar niet zwaar aan. Ze heeft al aangekondigd dat ze het grootste deel van haar fortuin aan liefdadige werken wil besteden. Of zoals ze eens in het verleden verklaarde: “Ik wil niet rijk sterven.“

Dat was het sein voor de meest uiteenlopende liefdadigheidsclubs om haar vorige week prompt te bombarderen met projectvoorstellen. Op haar eigen website zag ze zich genoopt tot een waarschuwing dat ze ongevraagde verzoeken niet zal honoreren. Voorlopig wil Roddick zich met haar gulle gaven beperken tot een hele reeks organisaties die ze toch al steunde, waaronder Amnesty International en Greenpeace.

Roddick reageerde getergd op de suggestie dat ze haar ziel aan de duivel had verkocht. Ze zei zich juist veel voor te stellen van de adviseursrol die ze zal vervullen bij L'Oréal. Het concern heeft ondanks zijn desinteresse in het verleden aangegeven grote belangstelling te hebben voor de werkwijze van The Body Shop en die breder in het bedrijf te willen toepassen.

L'Oréal, al jaren zeer winstgevend onder leiding van de Britse manager Sir Lindsay Owen-Jones, lijkt ernst te maken met een milieuvriendelijker imago. Vorige maand kocht het ook al het Franse SkinEthic, dat is gespecialiseerd in het maken van menselijk weefsel langs kunstmatige weg. Met die techniek kunnen nieuwe producten op menselijk weefsel worden getest zonder dat er eerst nog dieren aan te pas hoeven te komen.

De prijs die Roddick en de andere aandeelhouders nu voor The Body Shop krijgen, is vijf keer zo hoog als het bedrijf drie jaar geleden op de beurs waard was. De koersstijging sindsdien is vooral de verdienste van de nieuwe topman Peter Saunders, die het bedrijf weer nieuw elan heeft gegeven, nadat de formule een aantal jaren geleden wat doodgebloed leek. Inmiddels trekken de bijna 2.100 winkels van The Body Shop jaarlijks 77 miljoen klanten in vijftig landen.

Bekijk Anita Roddicks website op: www.anitaroddick.com