Tegen de quarantaine

Margot Dijkgraaf schreef in reactie op de bekorte versie van mijn Kellendonklezing: `Een schrijver hoeft niet te reageren op `het dagelijks nieuws.` Nee, natuurlijk hoeft dat niet. Dat heb ik ook nergens beweerd. Maar het lijkt wel alsof de literaire doctrine in Nederland is dat een schrijver dit niet alleen niet hoeft, maar zelfs niet mág, dit in tegenstelling tot in Frankrijk, Engeland en Amerika, waar men zo`n taboeisering niet kent.

Arnold Heumakers concentreerde zich in zijn reactie op een efemere kwestie. Omdat hij mijn romans altijd aanraadt aan zijn vrouw en kinderen, mag ik de denkfout die Nuis maakte in zijn bespreking van Mystiek lichaam niet vergelijken met precies dezelfde denkfout die Ramdas maakte in een essay waarin hij onder meer De buitenvrouw besprak. Natuurlijk staat de eertijdse hetze tegen Mystiek lichaam niet in verhouding tot de eenzame maar luidkeels geuite klacht van Ramdas over De buitenvrouw. Die vergelijking trok ik ook nergens. Wél vergeleek ik het op één hoop gooien van auteur en `ideeënmuziek` door zowel Nuis als Ramdas. Daarna stelde ik de vraag hoe het toch mogelijk is dat twee ervaren lezers de uitspraken en ideeën van een hoofdfiguur of verteller automatisch en direct gelijkstellen aan de ideeën en morele noties van de schrijver? Op die hoofdzaak ging Heumakers jammer genoeg niet in.

Michaël Zeemans gescheld laat ik voor wat het is. Wel wil ik ingaan op één zin uit zijn scheldbrief: `Ik geloof dat ik een boek geprezen heb omdat ik het met de strekking ervan eens ben en dat dat niet mag.` Blijkbaar zijn romans voor Zeeman dingen waar je het mee eens bent of niet en hangt zijn waardering van een roman zelfs af van de mate waarop je het met een roman `eens` bent. Juist vanwege dit eigenaardige literaire criterium sloeg Zeeman in zijn bespreking van Marja Brouwers` Casino de plank dramatisch mis.

Spijtig is het, ten slotte, dat NRC Handelsblad de portee van mijn Kellendonklezing vorige week verkeerd weergaf. Zo las ik in een inleiding dat ik een `pleidooi hield [...] voor meer actualiteit in de roman.` Nee! Ik hield een pleidooi voor de afschaffing van het vaak onuitgesproken taboe op actualiteit in een roman. Dat is geen nuanceverschil maar een essentieel onderscheid.