Springpaarden landen op water, zand en gel

Voor een springconcours werden vroeger wagens met zand en leem leeggekiept. Tegenwoordig, zoals nu bij Indoor Brabant, ligt er een geprepareerde piste met kunstvezels en gel.

Op vrijwel alle internationale hippische indoorevenementen is de firma Agterberg uit het Utrechtse Groenekan verantwoordelijk voor de aanleg van de pistes waarop de springpaarden in actie komen. Ton Agterberg, in zijn jeugd zelf een verdienstelijk 'landelijke' ruiter, groeide op in het bedrijf van zijn vader dat overal sportvelden aanlegde. 'Vroeger werd er binnen op zand, gemengd met leem, gesprongen en de enige zorg was dat je er niet te veel water op moest sproeien, want dan werd het blubber', kan Agterberg zich herinneren.

In het begin van de jaren negentig werd er met kunstvezels geƫxperimenteerd en uiteindelijk leidde dat tot de bodems van vandaag. Het hoofdbestanddeel is zeer fijn zand met een korrelstructuur van maximaal 1,2 milimeter. 'Dit zand laat zich het beste vergelijken met duinzand. Door dit zand wordt een gel gemengd die het vocht dat er over wordt uitgegoten vasthoudt en daardoor ontstaat een homogene massa. Deze gel is een uitvinding van de Belg Poels, met wie wij nu samenwerken', vertelt Agterberg, die naar eigen zeggen niet weet waar in Frankrijk de groeve ligt waar het zand wordt gewonnen. Hij kent evenmin hij de samenstelling van de gel.

Daarnaast wordt er nog gemalen doek uit de wegenbouw door het zand gemengd om op die wijze de massa nog stabieler te maken. Ten slotte is water een belangrijk bestanddeel, want zeker tien centimeter van de zandbodem wordt doorweekt met water. 'Daardoor ontstaat een bodem die veerkrachtig is, zonder dat er kans is op wegglijden', aldus Agterberg.

In de piste die nu tijdens Indoor Brabant wordt gebruikt, ongeveer 7.500 vierkante meter of 1.400 kubieke meter, is zeker 30.000 liter water in fasen ingebracht en zal de komende dagen nog een grote hoeveelheid water worden gebruikt. Dankzij deze nieuwe bodems, die nu overal worden toegepast, ontstaan er bij paarden veel minder blessures dan vroeger.

Tijdens de Olympische Spelen van 2004 in Athene, waarbij de springpaarden achteraf op een slechte graspiste moesten springen, raakten veel paarden zwaar geblesseerd omdat ze door de zoden zakten. Daardoor werd de iets schuivende beweging van de hoef in de landing abrupt afgebroken. De blessures die daar ontstonden kwamen twintig jaar geleden zeer regelmatig voor bij paarden tijdens de indoorseizoenen, maar ze behoren nu tot het verleden. Dankzij de techniek die nu in de zandbodems wordt toegepast worden ook steeds vaker traditionele graspistes vervangen door zandbodems die met kunststoffen zijn verrijkt.

Ook het bolwerk van traditie in Nederland, de grasterreinen van de Rotterdamse jockeyclub van het Rotterdamse CHIO, worden vervangen door een met kunstvezels gestabiliseerde zandbodem.

'De bodem zoals we die nu leggen, plaatst ons wel voor problemen, want parcoursbouwers moeten er toch voor zorgen dat er fouten worden gemaakt, anders krijg je geen winnaar. Dat betekent dat er vaak hoger en breder gesprongen wordt. Als er dan ook nog eens veel combinaties dankzij een foutloze rit in de barrage komen moet daarin heel hard gereden worden om te winnen. Dat kan alleen maar als de bodem perfect is, maar wie is er dan aansprakelijk als het toch eens misgaat en een paard in een scherpe wending een been breekt of een ruiter zijn nek? Daarvoor hebben wij nu verzekeringen afgesloten, maar we moeten wel steeds weer de garantie bieden ons uiterste best te hebben gedaan om voor een zo optimaal mogelijke piste te zorgen', aldus Agterberg, die ook in Aken verantwoordelijk is voor de bodem. Komende zomer worden daar de wereldkampioenschappen in alle zeven hippische disciplines gehouden.

'Het klinkt misschien gek', zegt Agterberg met een glimlach, 'maar na de paarden is de bodem het belangrijkste van een concours, en ruiters kunnen net zo klagen over de bodem als schaatsers over het ijs.'