Poolse T-shirts met lading

In een zaakje in Chmielna, de populairste winkelstraat van Warschau, hangt het kledingstuk dat de laatste tijd voor heel wat opschudding in Polen zorgt: een T-shirt.

Klinkt saai, maar lees de opdruk. Juist. Een pausgrap. Niet onder de indruk? Uiteraard niet. In het antipaapse Nederland is het maken van pausgrappen bijna zoiets als ademen. Maar in Polen is het dé manier om vijanden te maken.

De Polen dragen hun landgenoot Karol Wojtyla, beter bekend als paus Johannes Paulus II, op handen. Sinds zijn overlijden, een jaar geleden, is hun geestdrift niet minder geworden. Miljoenen bidden elke week voor een spoedige heiligverklaring. En God luistert, want er zijn al wonderen ontdekt die kunnen worden toegeschreven aan de Poolse paus.

Met de Polen kun je veel en hard lachen. Over alles eigenlijk. Grappen over priesters zijn schering en inslag, Jezus moet er ook aan geloven, met Maria begeeft de grappenmaker zich al op glad ijs. Maar de paus blijft hoe dan ook buiten schot. Tot nu toe dan.

“Ik heb níét om de paus gehuild“, staat er op het T-shirt, een verwijzing naar de haast verplichte, wekenlang durende rouw vlak na zijn overlijden. De tekst is eigenlijk heel braaf, maar in Polen is hij hard aangekomen.

Achter het gewraakte kledingstuk zit Tiszert dla Wolnosci (T-shirt voor de vrijheid), een organisatie die de Poolse tolerantiegrens wil opzoeken en oprekken en daarvoor Europese subsidie krijgt. Op andere T-shirts staan teksten als “Ik ga niet naar de kerk', “Ik ben homo', “Ik heb abortus gepleegd' en “Ik heb aids'. Veel mensen lopen er nog niet in rond en het is de vraag of dat zal gebeuren. Maar zelfs als ze niet gedragen worden, missen ze hun uitwerking niet.

Dat bleek toen de rector van de Marie Curie-Slodowska Universiteit in Lublin besloot een expositie van de T-shirts in zijn universiteitsgebouw te sluiten. Hij kwam in actie na klachten van inwoners en van de aartsbisschop van Lublin, Jozef Zycinski, die de T-shirts “mensonwaardig“ noemde.

Mensenrechtenorganisaties klagen over “een nieuwe politieke orde“ in Polen, sinds de verkiezingsoverwinning vorig jaar van de zeer katholieke en moreelconservatieve partij Recht en Rechtvaardigheid. “We worden gecensureerd“, schreven vertegenwoordigers uit de culturele wereld en de media onlangs boos in een open brief. Het belooft kortom een hete zomer te worden. Goed weer voor een T-shirt.