Leuker leven met een ouderdomspil

Biotechbedrijf Pharming heeft 15 miljoen euro over voor DNage. Dit uit de Erasmus Universiteit voortgekomen bedrijf werkt aan een vertrager van verouderingsziekten.

In een laboratoriummuis (boven) van 17 dagen oud is bij biotechnologiebedrijf DNAge een gen uitgeschakeld, waardoor hij sneller oud wordt dan normaal. Een student (onder) snijdt de ingevroren hersenen van een muis in dunne plakjes voor DNA-onderzoek. Foto’s Dirk-Jan Visser (Photo: Dirk-Jan Visser / Rotterdam 17-03-2006) DNAge, een biofarmaceutisch bedrijf wat ontstaan is vanuit de faculteit genetica van de Erasmus Universiteit, onderzoekt in samenwerking met de universiteit het verschijnsel veroudering in relatie DNA repair en genomen stabilisatie. Hier: Een student is bezig de ingevroren hersenen van een muis in dunne plakjes te snijden voor onderzoek. Gezondheidszorg Laboratoria Visser, Dirk-Jan

Blind, doof, grijs, slecht ter been, dement. Iedereen weet wat je te wachten staat als je ouder wordt. Maar hoe komt het eigenlijk, dat je dat soort kwalen krijgt? Jan Hoeijmakers denkt het te weten.

Toen hij zo'n vier jaar geleden ontdekte dat er een verband is tussen beschadigd DNA en veroudering, voelde hij wel aan dat dat commercieel interessant was. Maar Hoeijmakers, hoogleraar moleculaire genetica aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit, is wetenschapper, geen ondernemer. Dus het idee om deze kennis in een bedrijf toe te passen, kwam pas toen hij bij toeval in gesprek raakte met investeringsmaatschappij Life Sciences Partners (LSP).

Al snel zag de investeerder mogelijkheden. LSP trok Rein Strijker aan als bestuursvoorzitter, de financiering werd geregeld en een paar maanden later werd DNage opgericht. Nu, ruim een jaar later, wordt het voor 15 miljoen euro verkocht aan Pharming, een van Nederlands grootste biotechbedrijven, waar Strijker tot twee jaar terug bestuurder was.

Een week voor de bezegeling van de deal leggen Strijker en Tolleiv Trimborn, die bij LSP werkte en nu bij DNage, uit wat Hoeijmakers had ontdekt. Door allerlei factoren - roken, zonlicht, maar ook zuurstof - raakt het DNA in cellen constant beschadigd. In de meeste gevallen wordt dit gerepareerd, maar niet altijd. Soms kunnen cellen zich daardoor niet meer vermenigvuldigen. Organen werken dan minder goed, waardoor je een reeks reacties krijgt die leiden tot verouderingsverschijnselen, zoals oog- en gehoorproblemen, dementie en botontkalking.

Het eerste medicijn waar DNage aan werkt, richt zich op het zeldzame Cockayne-syndroom. Bij patiënten met dit syndroom is een gen dat beschadigingen in het DNA repareert onwerkzaam. Daardoor hopen fouten in het DNA zich sneller op dan normaal en verouderen de patiënten in hoog tempo. Zo zijn er tienjarige kinderen die doof en slechtziend worden of een soort dementieverschijnselen krijgen. De meesten worden niet ouder dan 15. Door onderzoek in muizen heeft DNage een middel gevonden dat zorgt dat de DNA-beschadigingen zich minder snel ophopen en dat dus als medicijn zou kunnen dienen. Strijker hoopt eind dit jaar de eerste tests op patiënten te doen.

Maar de meeste mogelijkheden - en het grote geld - zitten in het onderzoek naar 'normale' veroudering. In verschillende delen van het lichaam wil DNage proberen de ophoping van beschadigingen in het DNA af te remmen, waardoor ouderdomsverschijnselen worden vertraagd. Strijker: 'Het doel is niet te zorgen dat mensen langer blijven leven. Je gaat niet dood aan grijs haar of osteoporose. We willen zorgen dat mensen de laatste jaren van hun leven met minder ouderdomsverschijnselen kunnen doorbrengen.'

DNage is overigens niet alleen voor farmaciebedrijven zoals Pharming interessant. Een kwart van de aandelen was in handen van voedingsbedrijf Nestlé. Volgens Strijker is dit type bedrijven vooral geïnteresseerd in de 'holistische benadering', waarbij je door toevoeging van bijvoorbeeld vitamines DNA-beschadiging probeert te voorkomen. Zelf gelooft hij daar niet in. 'Het werkt wel, maar dan heb je zulke hoge doseringen nodig dat het giftig wordt.' Ook heeft hij al cosmeticabedrijven aan de deur gehad. 'Maar dat houden we een beetje af.'

Het echte werk voor DNage wordt gedaan in de medische faculteit van het Erasmus MC, op de afdeling van Hoeijmakers. Tussen tientallen jonge onderzoekers uit de hele wereld lopen vijf werknemers van DNage rond. Hoeijmakers is enthousiast over de samenwerking met het bedrijfsleven. 'Het was altijd al een droom van me, dat je iets betekent voor de maatschappij. Zo kun je fundamenteel onderzoek zo snel mogelijk omzetten in producten.'

Hij hoopt na de verkoop van DNage minder tijd te hoeven 'verspillen' aan het schrijven van onderzoeksvoorstellen voor subsidies. 'Maar het was wel een cultuuromslag, hoor. Academici zijn gewend dat als een experiment niet zo hard gaat, je iets anders gaat doen. In het bedrijfsleven moet het allemaal snel.'

De overname zal niet veel veranderen, verwachten de betrokkenen. 'We kunnen zelf ons plan uitvoeren, maar sneller en met minder risico', zegt Trimborn. Strijker: 'We schroeven alleen een ander bordje op de deur.'