India's rijken niet langer vrijuit

De groeiende Indiase middenklasse is in opstand gekomen tegen de vrijspraak in de moord op het model Jessica Lall. De rechtszaak moet nu over.

Jessica Lall was een mooie, lange vrouw. Een fotomodel dat als gastvrouw bijverdiende in Tamarind Court, een trendy restaurant in de Indiase hoofdstad. Op een avond kwam een aantal dronken jongemannen binnen. Ze wilden alcohol bestellen. De bar was gesloten, vertelde Lall (34) hen. Een van de gasten, Manu Sharma, telg van een steenrijke familie en zoon van een invloedrijke politicus van de Congrespartij, bleef tevergeefs aandringen. Hij trok zijn pistool en schoot Lall dood. In het restaurant waren ruim honderd gasten aanwezig, meest Indiase upperclass.

Pas vorige maand, bijna zeven jaar na de moord, volgde een uitspraak van de rechtbank: Sharma en acht andere verdachten werden wegens gebrek aan bewijs vrijgesproken. Wat volgde was een spontane, ongekende opstand van de Indiase stedelijke middenklasse. Protesten op universiteiten en op straat, petities, duizenden e-mails naar de president, sms-berichten naar rechters en politie, dagelijkse berichtgeving over de zaak en campagnes in de media hadden allemaal de boodschap: wij willen gerechtigheid voor Jessica Lall. Zelfs Sonia Gandhi, leider van de regerende Congrespartij, gisteren afgetreden als parlementslid wegens mogelijke belangenverstrengeling, en premier Manmohan Singh ontkwamen er niet aan hun zorgen uit te spreken.

Deze week volgde het eerste resultaat van de revolte: het hoger gerechtshof in Delhi accepteerde het hoger beroep van de politie en vaardigde nieuwe arrestatiebevelen tegen de verdachten uit.

'Het lijkt erop dat de middenklasse een stem heeft gevonden en zich vaker laat horen', zegt Harinder Baweja, onderzoeksjournalist van weekblad Tehelka, dat de zaak wekelijks volgt. Lall is het symbool van de onvrede die de groeiende middenklasse in India heeft met de justitie, die verdachten met goede politieke connecties en geld steeds maar weer laat lopen.

In India zijn veel voorbeelden te noemen van politici die gewoon aan de macht blijven terwijl er rechtszaken tegen hen lopen wegens fraude. 'Dat kan zolang een proces loopt. Soms duurt dat meer twintig jaar. Er zijn ook criminelen in de politiek die kiezers hebben gekocht', zegt Baweja. 'De mensen hebben nu genoeg van dit soort praktijken.'

Hoofdverdachte Sharma had zich enkele dagen na de moord aangegeven bij de politie en schuld bekend. Ooggetuigen hadden bevestigd dat Sharma Lall had omgebracht. Niettemin sleepte het onderzoek naar deze panklare zaak zich jaren voort. In de tussentijd trok Sharma zijn bekentenis in en kwamen ooggetuigen een voor een op hun verklaringen terug. Volgens Indiase media zijn bij het onderzoek betrokken politieagenten omgekocht en getuigen onder druk gezet, waardoor het proces uitliep op een aanfluiting.

'Wat Jessica Lall is overkomen, kan dus iedereen overkomen, denkt de middenklasse. En wie beschermt ons dan, vragen ze zich af.' Zo verklaart Raj Srivastava, onderzoeker van het Centre for the Study of Developing Societies in Delhi, de boosheid rond de rechtszaak.

Lall woonde in Gurgaun, een satellietstad van Delhi. Vijftien jaar geleden bestond de stad nog niet, maar nu staat Gurgaun model voor de opkomst van India. Hier woont de nieuwe middenklasse, zijn talloze shopping malls en domineert hoogbouw met spiegelramen, de huisvesting van veel multinationals. De middenklasse ziet zichzelf als drager van het huidige Indiase succes, denkt Srivastava, 'maar ondertussen voelt zij zich machteloos en gefrustreerd over handhaving van de rechtsorde.'

De Engelstalige media hebben handig ingespeeld op de woede. Zelfs toen de Amerikaanse president Bush onlangs in India was, bleef Lall het nieuws domineren. Media voeren zonder gêne dagelijks campagne. Srivastava: 'Kijk naar de advertenties op tv, in de kranten en de metro, die zijn bestemd voor de koopkrachtige middenklasse. Dat speelt een grote rol in hun nieuwskeuze.'

Ook weekblad Tehelka organiseerde een demonstratie door een paar anonieme sms-berichten over een protestbijeenkomst te versturen. Enkele dagen later waren een paar duizend mensen op de been. 'Onder wie studenten, advocaten en slachtoffers van het justitieel systeem in India', vertelt Baweja. 'Inderdaad, mensen uit de middenklasse. Maar als Jessica Lall een arme boerendochter was geweest, had de affaire waarschijnlijk amper ophef veroorzaakt. Zo is het ook wel weer.'