Het omklappen van magnetische polen gebeurt regelmatig

Rotterdam. Het ompolen van het aardmagnetisch veld, waarbij magnetische noord- en zuidpool stuivertje wisselen, gebeurt niet op willekeurige tijdstippen maar in clusters. Dit hebben Italiaanse fysici ontdekt na zorgvuldige statistische analyse van de beschikbare paleomagnetische gegevens. Het omklappen van de magnetische aardpolen is de afgelopen 160 miljoen jaar honderden keren voorgevallen. Voor het laatst was dat 780.000 jaar geleden. Verantwoordelijk voor het verschijnsel is een verandering in de inwendige `dynamo` van de aarde, de roterende vloeibare ijzeren kern. Maar het precieze onderliggende mechanisme is nog altijd onbekend. De analyses zijn uitgevoerd door fysici van de universiteit van Calabrië, aangevoerd door Vincenzo Carbone.

Het omklappen van de magnetische polen blijkt statistisch gezien een zogeheten Lévy-verdeling te volgen. Die treedt op wanneer er sprake is van een geheugeneffect: de ene gebeurtenis heeft invloed op de andere. Lévy-verdelingen worden ook toegepast bij het analyseren van aardbevingen en van data uit de financiële wereld - eveneens processen met geheugen-effecten. Het omklappen van de magnetische polen kan ingrijpende gevolgen hebben. Trekvogels raken van slag en ook staat tijdens het omklapproces, dat overigens duizende jaren kan vergen, het leven op aarde bloot aan schadelijke kosmische straling. Dit omdat de beschermende functie van het aardmagnetische veld tijdelijk wegvalt.