Het is niet slecht, het is stupide

Kunstverzamelaar Han Nefkens organiseerde met stichting Artaids een reizende tentoonstelling. In Frankrijk sprak hij met scholieren.

Naar aanleiding van de presentatie van de reizende tentoonstelling “Access for All' in het Centre Rhenan d'Art Contemporain in Altkirch, een klein stadje in de Elzas, werd ik door het plaatselijke lyceum uitgenodigd om met de leerlingen te komen praten over hiv in de wereld en hiv in mijn eigen lichaam. Terwijl ik voor de klas stond realiseerde ik me plotseling dat het die dag precies achttien jaar geleden was dat ik te horen kreeg dat ik seropositief was.

De scholieren wilden weten hoe ik me had gevoeld op het moment dat ik het hoorde, of mijn leven veranderd is sindsdien, of er dingen zijn die ik anders niet zou hebben gedaan. Ze vroegen hoe mijn familie had gereageerd en wilden weten of er vrienden waren die niet meer met mij te maken wilden hebben toen ik ze het nieuws vertelde. “Zo zijn mijn vrienden niet“, antwoordde ik.

Ik vertelde ze dat ik het niet kon geloven toen ik het hoorde, zoiets overkomt je toch niet, als je je best doet? Dat is te oneerlijk. “Ik ben gewoon, ik ben zoals jullie“, zei ik en ze keken me ongelovig aan. “Het heeft maanden geduurd voordat het tot me doordrong dat het echt was, dat het niet meer weg zou gaan, nooit meer weg zou gaan.“

Toen de scholieren uitgevraagd waren had ik een vraag voor hen, ik wilde weten wat hun reactie zou zijn als ze vandaag zouden horen dat ze hiv-geïnfecteerd waren. “Dan zou ik liever meteen dood gaan“, zei een meisje dat zich daarna snel verstopte achter haar blonde lokken. “Iedereen komt er dan achter dat ik iets slechts heb gedaan“, voegde ze er wel nog aan toe.

Ik vond “slecht' niet het juiste woord, “stupide' leek me beter. Het is stupide om iets te doen dat zulke ernstige gevolgen kan hebben, terwijl het zo gemakkelijk te voorkomen is. Het is stupide te roken, iedere dag braadworst te eten, door het rode licht te rijden. Soms zijn de gevolgen van zo'n stommiteit buiten alle proporties.

Ik vroeg wat volgens de scholieren de beste houding is die je kan aannemen wanneer je hoort dat iemand seropositief is. Unaniem vonden ze dat je solidair moet zijn met mensen met aids.

En dat zeiden ze niet uit beleefdheid tegenover mij. Aan de muur van het klaslokaal hingen tekeningen die ze hadden gemaakt na hun bezoek aan de tentoonstelling. In een ervan werden de handen die Shirin Neshat voor Access for All had gefotografeerd, omsloten door het woord “solidariteit'.

Dat je je solidair moest zijn was dus duidelijk, maar tegelijkertijd waren de scholieren bang voor de reacties van de anderen. Mijn voorstel dat er misschien meer over hiv en aids moest worden gepraat bleek niet zo'n boeiende optie. Een automaat met condooms in de recreatiezaal was in hun ogen veel belangrijker. Daarnaast wilden ze iets doen voor mensen met aids.

Ik vertelde ze over Mercy House in Bangkok, waar mensen met aids worden verzorgd. Ik vertelde ze over mijn vrienden daar die prachtig kunnen tekenen maar niet altijd papier en waskrijt hebben. Ook vertelde ik dat het mogelijk is een met hiv geïnfecteerd kind te adopteren. Voor tweeduizend dollar per jaar krijgt dat kind verzorging en medicijnen in Mercy House.

Onmiddellijk kwamen ze met tientallen ideeën om fondsen te werven. En er moest in de recreatiezaal een bord komen met nieuws over het door de school geadopteerde kind. Niet te groot natuurlijk, want er moest genoeg ruimte overblijven voor de condoomautomaat. Zo hebben het virus en ik onze verjaardag gevierd. Samen met de scholieren van Altkirch. “Lang zal hij leven' galmde het in Frankrijk en dat was tot in Thailand te horen.

De reizende tentoonstelling “Access for All', met werk van onder meer Rirkrit Tiravanija, Lawrence Weiner en Sue Williamson, is vanaf zondag t/m 9 april te zien in Museum Het Domein in Sittard. Daarna nog in Leeuwarden, Oss en Rotterdam. Meer informatie: www.artaids.com