En de winnaar is de sympathieke slungel

In het Europees Parlement is de afgelopen week weer fel gedebatteerd. Over literatuur.

Scholieren mochten een boekenprijs toekennen.

“De zwemmer van Zsuzsa Bànk gaat over eenzaamheid, die kun je voelen. Het boek laat je alleen, dat wil de schrijfster gewoon.“ Met deze woorden verdedigt de Nederlandse Kim Evers in de vergadering haar favoriete boek, voordat ze van repliek wordt gediend door Joanna uit het Franse Annecy: “Als lezer heb je toch zeker geen zin om je eenzaam te voelen!“

De meisjes, allebei zo rond de 16, doen mee aan de verkiezing van de derde Prix Européen des jeunes lecteurs, de beste Europese roman voor jonge lezers. Zes schrijvers zijn genomineerd: van de Hongaars-Duitse Zsusza Bánk, de Spanjaard Rafael Chrirbes, de Brit Michael Frayn, de Albanees Ismael Kadare, de Noor Erlend Loe tot de Franstalige Belg Jean-Philippe Toussaint.

Heuse gedelegeerden zijn Kim en Joanna, afgevaardigd door hun school om in het Europese Parlement in Straatsburg de literaire keuze van hun klas te verdedigen. Vijfentwintig scholen uit tien landen doen mee, waaronder Lyceum De Grundel uit Hengelo.

Terwijl zo'n vierhonderd jonge lezers in de grote zaal van het Europees Parlement de vijf aanwezige auteurs (Kadare is er niet) en hun Franse vertalers aan een spervuur van vragen onderwerpen (meest gestelde vraag: is uw boek autobiografisch?), vergaderen de 25 gedelegeerden de hele dag over de verkiezing van de winnaar. Professionele tolken vertalen ieder woord dat ze zeggen. De Roemeense Lili durft van de zenuwen niet op of om te kijken, Kata uit Polen stopt midden in een zin (“I have forgotten all the words“), Guillaume uit Brest hangt tijdens zijn betoog zijn lange zwarte haar als een gordijn voor zijn ogen. Gelachen wordt er niet. Dit is een serieuze zaak.

Simon uit Straatsburg bijt het spits af met een pleidooi voor Een fraai handschrift van de Spaanse auteur Rafael Chirbes, een roman waarin een moeder haar zoon op de hoogte brengt van de ellende die het gezin overkwam tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Simon: “Chirbes vertelt veel boeiender over Spanje dan ons geschiedenisboek op school. Je verveelt je niet. Het is zo'n klein boekje, maar het zit vol emotie!“ Anderen zijn niet onder de indruk. “Saai', luidt het oordeel van de meesten.

Halverwege de eerste ronde tekent zich een favoriet af: Naïef. Super van de Noorse auteur en scenarist Erlend Loe, een boek over een 25-jarige student die ineens, tijdens een spelletje, in een depressie terechtkomt en er alles aan doet daar weer uit te komen. Hij maakt lijstjes van leuke dingen, stuurt faxen, stopt met zijn studie, gaat op reis, zoekt een meisje, koopt een bal en gooit daarmee tegen de muur - Naïef. Super is een soort zelfhelpboek voor dolende twintigers met existentiële vragen. De vingers schieten omhoog. “Alleen die titel al, die pakt je meteen. Het is een heel eenvoudig boek dat lekker wegleest, niks literairs aan. Vergeleken bij de andere boeken is dit uitrusten.“

Eerlijkheid, dat is een gemene deler in wat deze jongeren waarderen in een roman. Ze willen duidelijkheid, een heldere scheiding tussen goed en kwaad. Weg met het masker, laat jezelf zien, laat zien wat je problemen zijn en zoek vooral naar het geluk. “Je moet kunnen meegaan, je moet aan het denken worden gezet, je moet je gaan afvragen: “wat zou ik doen?' “

De stemming levert Naïef. Super een ruime meerderheid op. Loe schiet uit zijn stoel, krijgt een minutenlange ovatie en pinkt zowaar een traan weg. Hij draagt een spijkerbroek en een gifgroene joggingtrui met capuchon en een bruin T-shirt dat onder zijn trui uithangt. Hij ziet eruit als de onhandige, gedeprimeerde, sympathieke slungel uit zijn boek.

Loe vertelt zijn publiek dat hij op zijn 22ste dacht dat hij doodging en niet wist wat hij met zijn leven aanmoest. Hij vindt het heerlijk dat hij tot een generatie behoort die niet volwassen hoeft te worden. Met zijn boek wilde hij de eenvoud legitimeren: naïviteit is helemaal niet zo negatief als altijd wordt gezegd, en onze tijd is niet zo cynisch en nihilistisch als wel wordt gedacht.