Een man is soms een vrouw

Er zijn misverstanden over de rolverdeling tussen de seksen in de maatschappij. Laat succesvolle vrouwen vaker aan het woord, vindt Corine de Ruiter.

Op 17 maart was ik uitgenodigd door de parlementaire onderzoekscommissie tbs om mijn visie te geven op het huidige tbs-stelsel. Van deze publieke hoorzittingen wordt op de tv live verslag gedaan. Het kan de kijkers dan ook niet ontgaan zijn dat van de drie deskundigen die die ochtend gehoord werden, er twee van de vrouwelijke sekse waren. Mijn verbazing én woede waren dan ook groot toen ik diezelfde dag NRC Handelsblad opensloeg en op pagina 2 las dat de verslaggever mijn uitspraken aanhaalde alsof ik een man was.

Deze fout is inmiddels gerectificeerd, toch wil ik er hier op doorgaan en het niet alleen afdoen als 'onzorgvuldige journalistiek'. Want deze kwestie illustreert het denken over de rolverdeling tussen de seksen in de maatschappij. De volgende anekdote is vast bij velen bekend: een vader en zijn zoon raken betrokken bij een auto-ongeluk, en raken beiden ernstig gewond. De zoon belandt op de operatietafel, de chirurg komt binnen en zegt: 'Nee, ik kan hem niet opereren, want het is mijn zoon.' De meeste mensen die dit verhaal horen fronsen vervolgens even hun wenkbrauwen en denken dat ze voor het lapje gehouden worden. De gedachte dat de chirurg de moeder van de jongen is, komt bij de meeste mensen pas in tweede instantie op.

Hoe staat het er eigenlijk voor in ons land? Nederland heeft op dit moment 9 procent vrouwen op fulltime hoogleraarposities. Dat is ruim 15 procent beneden de Europese norm van 25 procent voor 2010. Om die norm te halen moeten er, bij een gelijkblijvend personeelsbestand, in krap vier jaar 390 vrouwen als fulltime hoogleraar benoemd worden.

Minister Van der Hoeven heeft de ambitie voor Nederland onlangs teruggeschroefd naar 15 procent vrouwelijke hoogleraren in 2010. Maar ook het halen van die veel lagere norm betekent dat er in de komende jaren 143 fulltime hoogleraarposities door vrouwen moeten worden bezet.

Het percentage vrouwelijke hoogleraren stijgt langzaam, met ongeveer één procent per jaar. Die stijging is te gering om ook maar in de buurt van de gestelde normen te komen.

Gecoördineerd beleid op dit terrein is dus hard nodig. In het EQUALproject 'Participatie als Prioriteit' zijn de belangrijkste organisaties vertegenwoordigd die samen veranderingen kunnen bewerkstelligen waaronder het ministerie van OCW, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten en het Landelijk Netwerk van Vrouwelijke Hoogleraren.

Geleid vanuit het Centrum voor Gender en Diversiteit van de Universiteit Maastricht, wil dit consortium in de komende jaren de deelname aan en doorstroming van vrouwen in de wetenschap door gezamenlijke activiteiten een sterke impuls geven. Deze acties zijn zowel gericht op de vrouwelijke wetenschappers (mentorschap en coaching) als op de beleidsmakers in de wetenschappelijke instellingen (onderzoek en cultuurbeïnvloeding).

Dit zijn belangrijke ontwikkelingen. Maar ik denk dat een van de meest effectieve manieren om de emancipatie van álle vrouwen in Nederland te stimuleren is om succesvolle en professionele vrouwelijke rolmodellen te hebben en die dan ook vaak aan het woord te laten. De media, en dus ook een krant als NRC Handelsblad, zijn hierbij belangrijk. Verder kan dit worden gestimuleerd door professionele, deskundige vrouwen uit te nodigen voor interviews, debatten en bijdragen. Daarnaast moet de hoofdredactie verslaggevers scherp houden zodat een misser, zoals ik hierboven heb beschreven, tot het verleden gaat behoren.

Het is van groot belang om jonge vrouwen te stimuleren door hun kennis te laten maken met sterke vrouwelijke rolmodellen. Vrouwen die hun dromen waarmaken kunnen andere vrouwen aanzetten om onderwijs te gaan volgen, een eigen inkomen te genereren en te gaan geloven in hun eigen kracht.

Prof. dr. Corine de Ruiter is bijzonder hoogleraar Forensische psychologie aan de Universiteit van Maastricht.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Een man is soms een vrouw (24 maart, pagina 7) staat dat de verslaggever prof.dr. C. de Ruiter aanhaalde alsof zij een man is. De fout is niet gemaakt door de verslaggever, maar in de eindredactie van het artikel.