Een Arabische Golf van speculatie

Waar is prins Al Waleed Bin Talal als je hem nodig hebt? Daar waar je hem nodig hebt.

Gisteren was een gedenkwaardige dag op de beurs van Saoedi-Arabië. De aandelenindex kelderde in de loop van de dag met 5 procent, maar in de laatste minuut werd het verlies geheel goedgemaakt. De magische ommekeer komt daags na het gerucht dat onder meer Al Waleed, de bekendste zakenman van het land - en vermoedelijk van het hele Midden-Oosten - 2,6 miljard dollar in de aandelenmarkt heeft gepompt.

De nood is plotseling hoog op de beurzen van de regio. Kregen de burgers van Europa en de VS in de loop van de jaren negentig de aandelenkoorts en stortten zij zich massaal op de beurzen, sinds een paar jaar is hetzelfde aan de gang in het Midden-Oosten. Op 1 januari 2003 sloot de Saoedische aandelenindex, de TASI, nog op iets meer dan 2.500 punten. Drie jaar later piekte de index op 20.966 punten. Dat is een verachtvoudiging in drie jaar. Vooral de geldvloed door de oplopende olieprijzen wordt verantwoordelijk gehouden voor de speculatiegolf. De spurt geldt voor vrijwel alle aandelenbeurzen in de regio, van Koeweit tot Bahrein, en van Jordanië tot Libanon. De waarde van de beurs van Beiroet verdubbelde alleen al in de twee maanden voorafgaand aan 30 januari van dit jaar.

Sindsdien gaat het overal tegelijkertijd mis. De geschiedenis moet westerse burgers bekend voorkomen: net nu ook de gewone Koeweiti's, Saoediërs en Jordaniërs zich op de beurs wierpen, en sommigen zelfs hun baan opgaven om enkel nog de aandelenmarkt te bespelen, storten de koersen in. De beurzen staan alweer een kwart onder hun piek. En de mensen zijn boos, met name als ze laat zijn ingestapt en dus op verlies staan.

Tot zover klinkt alles bekend. Het verschil is dat boze beleggers, vorige week nog in Koeweit, de autoriteiten aanspreken op hun koersverlies. Daar is wel enige reden toe: Arabische beurzen staan niet bekend om hun transparantie, en het wemelt nu van de verdachtmakingen omtrent koersmanipulatie. In Koeweit zelf is er de roep om het officiële investeringsfonds van de staat met steunaankopen in te laten grijpen. In Saoedi-Arabië stelde prins Al Waleed deze week zijn daad, samen met een groep andere rijke zakenlieden.

Saoedi-Arabië overweegt nu om buitenlanders voor het eerst in staat te stellen direct aandelen te kopen. Dat kan helpen, maar wie durft? Sinds de piek is er alleen al in dit land zo'n 200 miljard dollar aan papieren koerswinst in rook opgegaan. Dat bedrag staat gelijk aan de waarde van de wereldwijde olieconsumptie voor ruim een maand.

Maarten Schinkel