Wapenstilstand is nog geen vrede

El Mundo

Ondanks het feit dat er sprake is van het eufemisme 'staakt-het-vuren' en ondanks de intrinsieke tegenstrijdigheid van een 'permanente wapenstilstand', verdient de aankondiging van de ETA, dat zij met onmiddellijke ingang afstand doet van terrorisme, te worden onthaald met tevredenheid en hoop. Het blijft afwachten of dit ook het einde inhoudt van afpersing, van de 'straatguerrilla' van jonge ETA-aanhangers en van minder hevige geweldsuitingen, óf dat, zoals in 1998, de groep vals speelt en de wapenstilstand gebruikt om zich te versterken. In elk geval moeten we ons gelukkig prijzen dat nu duizenden personen, die zich door de ETA bedreigd voelen, opgelucht zijn. [...]

El Pais

De sleutel in het communiqué waarin de ETA een staakt-het-vuren afkondigt, is het bijvoeglijk naamwoord dat er bij staat: permanent. [] Een permanent staakt-het-vuren is niet hetzelfde als het definitieve einde aan het geweld.[] De bewuste dubbelzinnigheid van het communiqué is zeker bedoeld om een interpretatie mogelijk te maken die, zonder dat het een openlijke erkenning van de nederlaag is [], past in de voorwaarden die het parlement heeft gesteld om te komen tot een 'einde aan het geweld via onderhandelingen'. Deze overweging, plus de algemene toon van de tekst, vrij sober en afgemeten, lijkt erop te wijzen dat het gaat om een tekst waarover een akkoord is gesloten. Dat verwijst naar het bestaan van contacten vooraf, rechtstreeks of via tussenpersonen. Dit zou het optimisme in regeringskringen van de afgelopen maanden verklaren, ondanks negatieve signalen als de aanhoudende maffiose aanslagen of het geweld op straat. Misschien was het besluit al genomen, zoals al sinds december werd gefluisterd, en wachtte de ETA op het publicitair geschiktste moment om het publiek te maken. [] Wat tot optimisme stemt is niet dat ze nu praten over een staakt-het-vuren, maar dat dit gebeurt na bijna drie jaar zonder doden. [] Allereerst moet nu van de ETA worden geëist dat zij verklaart dat haar afzien van geweld onherroepelijk is. []

ABC

[...] Het sleutelwoord van dit moment is 'behoedzaamheid'. Behoedzaamheid omdat 'permanent' niet hetzelfde is als 'definitief'. Omdat de ETA niet zozeer praat over het neerleggen van de wapens maar ze stilzwijgend achter de hand houdt in ruil voor politieke onderhandelingen. Omdat de lugubere mannen met capuchon op de video geen berouw tonen. Daarom is het tijd voor gezond wantrouwen [...]. Niemand mag vergeten dat dit een riskante wolvendans betreft. Met een gehavend gebit, maar nog steeds bereid zich voor het middagmaal tegoed te doen aan wijsneuzen, degenen die zich rijk rekenen, de opportunisten en de lichtgelovigen.

La Vanguardia

[...] Historisch gezien zijn het de eenheid tegenover terreur, het optreden van politie en justitie en de internationale samenwerking die de ETA in een situatie van zwakte hebben gebracht [...]. Dit gegeven, gekoppeld aan het opkomende internationale terrorisme met een moslimachtergrond zorgde ervoor dat [...] de lokale terroristen van de oude stempel, zoals die van de ETA, nota namen van de nieuwe dodelijke concurrentiestrijd en zagen dat hun traditionele strategieën achterhaald waren door een fenomeen met nieuwe achtergronden. Vandaar deze verklaring van een staakt-het-vuren [...].

Deze nieuwe fase kan uitmonden in twee verschillende scenario's [...]. Een proces van dialoog tussen de regering en de ETA, die niet over politieke zaken kan gaan maar zich moet richten op het neerleggen van de wapens en het proces van herintegratie van [ETA]-gevangenen . En een dialoog over politieke thema's, die uitsluitend gevoerd kan worden met de legitieme vertegenwoordigers van de burgers, dat wil zeggen, de Baskische bestuurders. [...]

Guardian

[...] Er zijn vaak parallellen getrokken tussen de Baskische zaak en Noord-Ierland, maar het grote verschil is dat Sinn Féin zich al langer met politiek bezighoudt terwijl Batasuna lange tijd uitgesloten is geweest. Vrede zal haar positie verbeteren.

[...] De Spanjaarden zullen creatief om moeten gaan met deze nieuwe ontwikkeling. De oppositiepartij Partido Popular moet zijn eisen voor 'onvoorwaardelijke onvergave' laten varen en zich niet al te emotioneel opstellen ten opzichte van de slachtoffers van terreur. Tenslotte is de toekomst belangrijker dan het verleden. Steun van alle partijen zal nodig zijn, zoals ook het geval was in het Noord-Ierse vredesproces. En ondertussen zal de rest van Europa luid juichen als de meest wrede afscheidingsbeweging van het continent met een zucht in plaats van met een knal het podium der geschiedenis verlaat.

Frankfurter Allgemeine

Het 'goede nieuws voor alle Spanjaarden' ging vergezeld van spookachtige beelden. Drie vermoedelijke terroristen met Baskische mutsen op en maskers voor hun gezicht kondigden een 'wapenstilstand' af, alsof het hier tussen gelijkwaardige troepen ging. Dat is niet het geval. In de dertig jaar sedert het einde van de dictatuur van Franco was er nog maar één partij die moordde en afperste: de radicale nationalisten uit het gruwelkabinet van een voorbije eeuw, die met een Blut-und-Boden-ideologie en een deels verzonnen idyllisch verleden een onafhankelijke staat wilden afdwingen.

Toen de woordvoerster van de gemaskerden hun 'Boodschap aan het Baskische volk' uitsprak, klonk er geen woord van berouw, schuldbesef of ook maar een greintje respect voor de meer dan achthonderd dodelijke slachtoffers. In plaats daarvan straalde de verklaring een vals zelfbewustzijn uit. Om te beginnen ging het om een 'aanzet tot een democratisch proces', alsof de democratie in Spanje helemaal niet bestond. Vervolgens werden 'alle politieke opties' geëist. Dat is code voor het opnieuw toelaten van de bij de wet verboden Batasuna-partij, die er nu op aanstuurt om zich uiterlijk bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2007 weer in de gemeentehuizen te vestigen en opnieuw te kunnen toetasten in de vleespotten van de subsidie.

De bekroning van het 'vredesproces' zou dan de erkenning van het recht op zelfbeschikking moeten zijn, dat volgens de ETA zou moeten worden gerealiseerd in de vorm van een onafhankelijke, nagenoeg door de ETA beheerste staat. Deze zou niet alleen de drie Baskische provincies omvatten, maar ook het naburige oude koninkrijk Navarra én de Pyreneeën-departementen in het zuidwesten van Frankrijk. Daar kan minister-president Zapatero op de EU-top in Brussel meteen een grensoverschrijdend woordje over wisselen met de Fransman Villepin. Desalniettemin is de beloofde terreurpauze voor alle Spanjaarden een reden tot opluchting. Ze is ook de grootste triomf tot dusverre voor Zapatero, die haar als voorwaarde voor onderhandelingen had gesteld. Die onderhandelingen zullen rijk aan valstrikken zijn en - na het recente statuut over de autonomie van Catalonië - de Spaanse nationale eenheid opnieuw op de proef stellen.