Voor Malick is alles kleur

Regisseur Malick zoekt liefde en barmhartigheid in de nieuwe wereld.

Maar zijn film laat vooral bloeddorstige kolonisten zien.

Het paradijs ligt in het moeras van Virginia. Niet alleen de Engelse ontdekkingsreiziger John Smith vond het daar aan het begin van de zeventiende eeuw. Ook Terence Malick, de geniale kluizenaar-filmer die met The New World zijn vierde film in 33 jaar voltooit. The New World is losjes gebaseerd op de Pocahontas-mythe, al wordt de indianenprinses die we voornamelijk in een gedisneyficeerde versie kennen, nergens zo genoemd. Malick baseerde zich grotendeels op de dagboeken van kapitein Smith, in wiens voice-over en door wiens ogen we het eerste contact met deze heerlijke nieuwe wereld beleven.

Malick is een filmschilder, voor wie de plot een noodzakelijk kwaad is, of in het gunstigste geval net zoiets als wat kleur voor een andere filmmaker is: een middel om accenten te leggen. Want bij Malick is alles kleur. Vanaf de eerste beelden van water, een indianenmeisje dat haar armen ten hemel spreidt, jonge mensen die tussen de vissen zwemmen en de majestueuze boten die de rivier komen afzakken als ruimteschepen die de dampkring van een verre planeet binnendringen, is alles blauw en groen.

Smith (Collin Farrel) is een avonturier en een idealist. Hij ging niet alleen op reis om nieuwe werelden te ontdekken, maar ook om nieuwe werelden te stichten, een christelijk-socialistische utopie, 'waar rijkdom zal zijn voor iedereen en mensen geen misbruik zullen maken van elkaar'.

Waar die utopie toe leidde, het hedendaagse Amerika, heeft Malick al laten zien in zijn andere drie films: Badlands, Days of Heaven en The Thin Red Line. Daar is hij somber over.

In The New World probeert hij terug te grijpen op kleine menselijke eigenschappen: liefde, barmhartigheid, het verlangen naar iets wat waar en werkelijk is. Maar wat hij ondertussen laat zien is de troebele overeenkomst tussen de 'nobele' wilden en de bloeddorstige kolonisten. Geen hoopvol begin van het paradijs op aarde. De groene hemel verandert binnen de kortste keren in een bloedbruine modderige hel, waar geen bloemen groeien maar zwammen op het hout, en waar slangen de poelen vergiftigen. Je moet je wel kunnen overgeven aan deze vorm van natuursymboliek en niet al te allergisch zijn voor een hang naar het spirituele. Malicks beelden meanderen en meanderen, totdat ze als in een minimalistisch muziekstuk plotseling van toonsoort veranderd zijn. Dan slaat het tweeluik van natuur naar cultuur om, wordt gevoelsmens Smith vervangen door asceet John Rolfe (Christian Bale) en laat Pocahontas (om haar toch maar even zo te blijven noemen) zich insnoeren in korsetten en rijglaarsjes. Maar nooit laat de geest zich temmen in deze fenomenale filmische zweefvlucht.

Film

The New World

Regie: Terence Malick. Met: Colin Farrell; in: 35 bioscopen. ****

Regie: Terence Malick. Met: Colin Farrell; in: 35 bioscopen.