Na dertig jaar verdween 'Marijke'

Een opname van Jaap Fischer die nooit op de plaat mocht verschijnen, staat dertig jaar na dato toch op cd: 'Het is geen prettig nieuws dat u mij brengt.'

Op het laatste moment kon Jaap Fischer, de zanger van het bitterzoete lied, voorkomen dat zijn nummer Blaren in 1976 zou verschijnen op de langspeelplaat Hoezo jeugdsentiment?... van het fameuze duo Neerlands Hoop, alias Freek de Jonge en Bram Vermeulen. Niet vanwege specifieke bezwaren tegen deze versie, maar omdat hij tot op de dag vandaag nimmer toestemming geeft aan anderen die zijn werk wilden uitvoeren - net zo min als hij ooit in bloemlezingen wil staan. Te elfder ure werd zijn nummer destijds vervangen door het smartelijk rockende Marijke van Peter Koelewijn. Ook nu deze legendarische plaat eindelijk op cd is uitgebracht, staat deze titel als zevende nummer vermeld op de achterkant van het hoesje. Wie echter nummer zeven opzet, hoort niet Marijke, maar Blaren. Dertig jaar na dato is deze verboden opname dus toch nog op de markt gebracht.

Maar het blijkt nooit de bedoeling te zijn geweest de kleinkunsthistorie met deze primeur te verrijken. Rick den Outer, product manager van de platenmaatschappij EMI, neemt er geschrokken kennis van. 'We hebben de originele banden gebruikt', verontschuldigt hij zich. Dat die banden destijds nog een laatste aanpassing hebben ondergaan, voordat de plaat ter perse ging, was hem onbekend. 'Dat ga ik uitzoeken', belooft hij. En ook Freek de Jonge en Jaap Fischer reageren hoogst verbaasd als hun dit feit wordt voorgelegd. 't Is niet wáár!', roept Freek de Jonge. 'Tja, dat krijg je als je zoiets achter de rug van de artiesten om doet. Ik denk dat Jaap Fischer uit zijn vel springt als hij dit hoort.' Fischer laat echter eerst een lange stilte vallen en zegt vervolgens: 'Het is geen prettig nieuws dat u mij brengt.'

Hoezo jeugdsentiment? ... was een project dat de beginnende dertigers Bram & Freek na aan het hart lag. Net als John Lennon, die op de langspeelplaat Rock 'n' Roll rock-hits uit zijn puberjaren zong, besloten zij een ode te brengen aan hun lievelingsnummers van vroeger - eerst op de plaat en op 13 september 1976 tijdens een historisch concert in theater Carré in Amsterdam. Bram Vermeulen schreef daarbij geschiedenis met zijn onverwacht homo-erotische uitvoering van het smachtende Peter dat voorheen met zo veel maagdelijke onschuld werd gezongen door het meisjeskoor Sweet Sixteen.

Tot hun selectie behoorde ook het ietwat wrange Blaren, waarin Jaap Fischer zong dat de liefde hem blaren op diverse lichaamsdelen had bezorgd: 'Ik hoorde dat ze in de stad was/ en liep om haar te ontmoeten/ de blaren aan mijn voeten/ omdat ik zo vervloekt veel van haar hou...' De brommerige boutade die Freek de Jonge ervan maakte, was echter dertig jaar lang nooit te beluisteren. Bij toeval hoorde Fischer destijds dat zijn lied op de plaat zou komen, waarna hij protest aantekende. En de platenmaatschappij moest hem zijn zin geven, omdat hij - anders dan de meeste andere componisten en tekstdichters - zijn auteursrechten niet aan het bureau Buma/Stemra heeft overgedragen, maar die zelf beheert. 'Ik wil zelf kunnen bepalen wat er met mijn werk gebeurt', zegt hij. Zelfs nu een deel van zijn teksten door allerlei onbevoegden op internet is geplaatst, en er ook ringtones met zijn liedjes kunnen worden gedownload, blijft Fischer bij zijn principe: 'Tja, dat internet, dat wordt allemaal gedaan door mensen die zelf niks kunnen. Maar ik heb nog geen argument gevonden om mijn standpunt te wijzigen.'

Hoezo jeugdsentiment?... is een van de dertien cd's in de box Neerlands Hoop in Bange Dagen die kortgeleden op de markt is gebracht, maar kan ook los worden gekocht. Al eerder constateerde Kick van der Veer in zijn radioprogramma Andermans veren dat de cd-hoesjes wemelen van de onjuiste informatie. 'Ik word wild van drift van dat soort amateurisme', aldus de cabaretkenner.

Freek de Jonge blijkt deze kritiek te onderschrijven: 'Het is echt een wanproduct. Ik werd pas geïnformeerd toen de box al klaar was. Stom, want ze zijn zelfs geheel vergeten de elpee De Toetjes uit 1981 toe te voegen. En in het Ajax-stadion gaf iemand mij nog een band uit 1968 met liedjes die nooit eerder werden uitgebracht. Van die box hadden we dus iets moois kunnen maken. Maar helaas is het allemaal buiten mij om gegaan.'

Jaap Fischer stelt schamper vast dat EMI de oorspronkelijke opnamebanden blijkbaar niet meer heeft beluisterd alvorens die op cd te zetten - anders was deze vergissing nooit gemaakt. Op de vraag of hij actie tegen de platenfirma zal ondernemen, moet hij het antwoord echter nog schuldig blijven. Wel staat zijn oordeel vast: 'Dit hadden ze natuurlijk nooit mogen doen. Mijn dag wordt hier niet vrolijker van.'

De eerste dertig seconden van 'Blaren' zijn te beluisteren op www.nrc.nl/neerlandshoop