Geld van bedrijven verbetert buurt

Bedrijven in Birmingham zetten zich in om de leefbaarheid in hun buurt te vergroten. In Nederland willen gemeenten dezelfde methode toepassen.

Met toenemende ongerustheid zagen de kantoorexploitanten, pubeigenaars en hotelmanagers langs Broad Street, een van de belangrijkste straten in het centrum van het Britse Birmingham, hoe hun straat langzaam verloederde. Het werd er smeriger, dronken jongeren zorgden voor overlast en de misdaad nam toe. En misschien het belangrijkste van alles: klanten dreigden de straat te mijden en zo zouden hun inkomsten wel eens kunnen afnemen.

Twee jaar geleden sloegen ze de handen ineen om het tij te keren. Maar hoe moesten ze het aanpakken? Hoe kon de buurt met zijn kanalen uit de vroeg-industriële periode, zijn moderne conferentiecentrum en een reuzenrad weer nieuwe glans krijgen? De ondernemers kozen ervoor een zogeheten Business Improvement District (BID) van Broad Street te maken, een uit Noord-Amerika overgewaaide methode om een wijk, straat of terrein te verbeteren.

Daarbij roepen lokale zakenlieden een wijk, straat of bedrijventerrein uit tot BID. Zo krijgt het gebied een speciale juridische status. Projecten die vervolgens door een meerderheid van de winkels en kantoren in het gebied worden goedgekeurd, worden ook gezamenlijk bekostigd. Winkels die tegenstemmen moeten toch meebetalen om te voorkomen dat sommige bedrijven gratis meeprofiteren.

Het is een aanpak waarmee in Canada en de Verenigde Staten al sinds de jaren '70 bevredigende resultaten worden geboekt. Er zijn in die landen thans zo'n 800 BID's ingesteld. Ook in Groot-Brittannië zijn inmiddels 22 BID's. Duitsland, met name Hamburg, experimenteert eveneens met BID's.

Gisteren werd bekend dat in Nederland Rotterdam, Leiden, Den Haag en drie andere gemeenten het rijk om toestemming hebben gevraagd om BID's op te richten. Afgelopen maandag werd in Rotterdam een congres over het onderwerp gehouden. 'Veel BID's melden indrukwekkende resultaten op het gebied van schoon, heel en veilig, van leegstand en van marketing', concludeert een studie die tijdens het symposium werd gepresenteerd. Volgens dit onderzoek zijn de verbeteringen in veel gevallen ook structureel van aard.

Het gaat meestal om niet al te grote projecten, die hoogstens vijf jaar duren. De kleinste BID's hebben budgetten van enkele tienduizenden euro's per jaar, terwijl ook de grootste, in onder meer New York, doorgaans niet boven de 10 miljoen euro uitkomen. De bijdrage per bedrijf wordt vastgesteld aan de hand van de onroerendgoedbelasting. Hoe groter de bedrijfsoppervlakte, hoe groter de bijdrage. De overheid zorgt als neutrale instantie voor de inning van deze ongewone belasting.

In Broad Street is het BID inmiddels op gang gekomen, nadat 65 procent van de betrokkenen ermee had ingestemd. Er is een begroting overeengekomen van 1,7 miljoen pond (2,5 miljoen euro) voor een periode van vijf jaar. Pubeigenaars betalen een tarief van 2 procent van hun onroerendgoedbelasting, andere bedrijven 1 procent. Het geld wordt onder meer besteed aan extra straatwachten die naast de politie opereren. Daarnaast zijn er, deels in de bomen, nieuwe lichtjes aangebracht, die de buurt niet alleen een prettiger aanzien geven maar eveneens de veiligheid bevorderen. Ook zijn er extra camera's opgehangen en is er een systeem opgezet om mensen op uitgaansavonden makkelijker aan taxi's te helpen. Ook worden extra bloembakken aangebracht om de leefbaarheid te verhogen.

Speciale aandacht is er ook voor het probleem van de talrijke dronken pubgasten, die op straat voor overlast zorgden. 'In overleg met de pubexploitanten zijn we een campagne begonnen om op een verantwoordelijk manier te drinken', zegt Nigel Peardon, de directeur van het Broad Street BID. 'We hebben de pubmanagers gevraagd het wat rustiger aan te doen met hun aanbiedingen voor happy hours. Daarmee zijn ze akkoord gegaan.' Ook wordt een verbod om alcoholische dranken op straat te nuttigen beter gehandhaafd.

Zonder instemming van het bedrijfsleven kan een BID niet van de grond komen. Maar BID's dienen ook goed te worden afgestemd met de overheid, die haar eigen dienstverlening onverminderd moet voortzetten. De politie moet de orde blijven handhaven, de reinigingsdienst de straten schoonhouden. 'BID's zijn geen panacee', zegt BID-directeur Peardon. 'Ze zijn niet meer dan een werktuig in een gereedschapskist.' Maar het is een werktuig dat Birmingham al zo goed bevalt dat er inmiddels nog een paar BID's op stapel staan.