Meer ambitie dan bilschudden in bikini

Er zijn in Nederland momenteel ten minste tien female mc's actief.

Hoe houden zij zich staande in de door mannen gedomineerde hiphopwereld?

Tifen in Amsterdam begin maart Foto Lex van Rossen AMSTERDAM, 2-3-2006. TIFEN FOTO LEX VAN ROSSEN T.A.V. ANNELIES KUIPER, NEXT Rossen, Lex van

Rapper Miss Dee is op het podium wel eens uitgejouwd door het grotendeels mannelijke publiek. “Het lijkt wel of die mannen moeten wennen aan vrouwen op het podium. Soms vinden ze het niet leuk dat je daar staat en gaan ze heel irritant doen.“ Ze is één van de ongeveer tien vrouwelijke rappers in ons land die op het punt staan door te breken - wat in deze context varieert van serieuze erkenning krijgen in de underground, tot een single uitbrengen voor het Rode Kruis, of samenwerken met Ali B. Hun grotere dominantie zou de Nederlandse hiphop een nieuwe richting kunnen geven.

Onder deze female mc's (master of ceremony = rapper) is de variatie groot. Tifen bijvoorbeeld is een 22-jarige, half-Franse studente cultureel maatschappelijke vormgeving, die virtuoze taalvondsten loslaat op onderwerpen als materialisme, kapitalisme en misstanden in de grote stad. Haar in eigen beheer uitgebrachte album noemde ze Sublimatie, vrij naar Freud: “Het omzetten van primaire driften in maatschappelijk aanvaardbare creativiteit, dat doe ik ook. Tenminste, niet per se seks en agressie, maar wel emoties als woede en verdriet.“

De Iraanse vluchtelinge Miss Dee, die naast haar rapcarrière werkt als kapster, is op haar beurt weer sterk in vette beats en Duitstalige partytracks. Maar ze heeft ook een single gemaakt voor het Rode Kruis, Een nieuwe kans, over de vlucht van haar moeder uit Iran. De Arubaanse Poison Ivy rapt én zingt, in onder meer het Nederlands, Spaans en Papiements. CIA veranderde haar naam van Christian in Action naar Clara in Action (dat was toegankelijker) en begon met rapteksten schrijven omdat een heel boek niet lukte.

De Marokkaanse Bad Brya rapt stoer in het Engels en hult haar stevige postuur op het podium steevast in een leren Adidas-trainingspak. Melodee is net afgestudeerd als bestuurs- en organisatiewetenschapper en treedt binnenkort op in Japan. En Goldy, die op haar twaalfde al meerapte op Extinces single Zoete inval combineert in haar clip vrouwelijk bilschudden met het typisch mannelijke braggen (opscheppen) over de eigen rapkwaliteiten. Eigenlijk hebben deze vrouwen maar één ding gemeen: ze proberen te overleven in een macho mannenwereld. Hoe doen ze dat?

Goldy draait de rollen eenvoudig om. In haar clip wordt de rapster omringd door een schare halfnaakte, slaafse mannen. Dat is niet de oplossing die Tifen kiest. “Goldy doet in feite heel macho en dus wezenlijk niet veel anders dan die mannelijke rappers.“ Zelf besteedt zij liefst niet te veel aandacht aan man-vrouwzaken. En als ze het wel doet, vergeet ze niet te vermelden dat haar uitzonderingspositie ook voordelen heeft. Zoals in het refrein van “Chill d'r onder': “Als gozer was ik minder in het oog gesprongen/ Maar geef toe: je had me toch wel dope gevonden/ Laat mijn tekst uitmonden en chill d'r onder/ Gasten noemen het bijzonder.“ Tifen: “Ja, het valt op als je als meisje rapt in Nederland, omdat we maar met zo weinig zijn. Dat heeft soms voordelen, je krijgt makkelijker aandacht. Maar met deze tekst wil ik eigenlijk ook zeggen dat sekse er juist niet toe doet. Ik word gewaardeerd omdat mijn teksten origineel zijn en fris in het oor klinken. Als jongen had ik daar ook naar gestreefd dus was het waarschijnlijk niet anders geweest.“

Maar volgens Miss Dee is er wel degelijk sprake van een strijd tussen de seksen: “Veel foute ideeën over vrouwen komen door de stereotypen in de hiphop. Maar als een vrouw dan gaat rappen, kan zij er iets aan doen, kan zij háár stem, háár mening laten horen en zo tegenwicht bieden.“ Miss Dee voelt zich snel opgeroepen op te komen voor de underdog (“ik zet slakjes op het fietspad ook altijd netjes in de bosjes“), en omdat ze zich wil inzetten voor de samenleving werkt ze samen met het Rode Kruis, waarvan de single in mei van dit jaar zal uitkomen. Daarna volgt een album.

Intussen werkt ze, met haar manager Abdel Amroui van Streekingz, aan een grote female mc tour. Miss Dee: “Die staat helemaal in het teken van “vrouwenpower'. Ik wil die mannen eigenlijk gewoon een beetje buitensluiten, serieus.“ Ook hiphoporganisatie Trackbilda organiseerde al eens een female mc tour, en hiphopsites nlhiphop.nl en mixin.nl besteden speciale aandacht aan vrouwelijke rappers.

Hoewel zij het liever niet als een man-vrouw-conflict wil voorstellen, baart het seksisme in een deel van de mainstream hiphop ook Tifen zorgen. En sommige vrouwen zijn daar zelf mede debet aan. “Die kiezen er toch zelf voor om in bikini te gaan dansen?“ Haar oplossing: overtuigen met andere kwaliteiten dan borsten of een blote buik. Ook daar schreef ze over, in “Po Po Poëzie': “Ik erger me aan mainstreem, laat m'n reet zien/ aan iedereen die zich kleedt als een sugar babe, je weet/ Ik steel de show omdat ik propz in m'n zak steek/ Deze poëet neemt je beet in 1 lettergreep.“

Melodee wordt er een beetje moe van, van het “mannen tegen de vrouwen“ en andersom. Omdat iedereen haar altijd vraagt of het in de hiphopwereld niet moeilijk overleven is voor een vrouw, heeft ze er zelfs een tekst over geschreven: “People always ask me and this is my word/ Mel, isn't it hard to be a girl in a mansworld?/ I gotta say I never saw it that way/Hiphop is my life I live it every day“.

De 24-jarige Melodee doet gewoon haar ding, al sinds 1998, en is daar tevreden mee. “Ik vind het helemaal niet moeilijk om te opereren in zo'n machowereld en ik irriteer me er ook niet aan. Ik concentreer me gewoon op het afronden van mijn album, La Melodia dat van de zomer verschijnt.“

Haar houding wordt gedeeld door een aantal vrouwelijke rappers die, ondanks de moeilijkheden die er soms wel zijn, nu echt lijken te gaan doorbreken bij een groter publiek. Opvallend aan deze vaderlandse female mc's is dat hun teksten echt ergens over gaan. Over maatschappelijk onrecht, materialisme, het milieu. En ze durven, anders dan de meeste mannen, hun échte gevoelens te tonen. Miss Dee rapt over een man die haar heeft gedumpt, Tifen heeft een autobiografisch nummer over een verbroken vriendschap. “Rap stáát ook voor “rythmn and poetry', maar ik denk dat veel mainstream rappers dat zijn vergeten.“ Hoewel, de eerlijkheid gebiedt te zeggen: er is de laatste jaren, zeker in Nederland, een verschuiving zichtbaar naar wat meer geëngageerde rap. Tifen: “Misschien voelen vrouwen zich daar beter bij thuis.“