'Verontrustende verblinding' bij Villepin

De Franse premier, Dominique de Villepin, heeft zichzelf in een lastige positie gemanoeuvreerd in zijn conflict over een nieuwe arbeidswet. Een concessie lijkt gewenst, maar brengt zijn politieke toekomst in gevaar.

Studenten protesteren in het Parijse Instituut voor Politieke Wetenschappen. Franse studenten en vakbonden hebben dinsdag tot actiedag uitgeroepen. Foto Reuters Students gather at the main amphitheatere of the Paris Institute of Political Studies to protest against the youth employment law (CPE) in Paris March 20, 2006. French unions and student bodies called on Monday for a general strike and protest marches on March 28 to pressure the government to withdraw a job law they say will create insecurity for a generation of young workers. Banner reads, 'Sciences-Po against the CPE'. REUTERS/Benoit Tessier Reuters

PARIJS, 21 MAART. - De volgende actie tegen de regering-Villepin wordt een 'interprofessionele' staking. Anders gezegd: komende dinsdag komt een groot deel van het economische leven in Frankrijk een dag lang plat te liggen. Dat hebben de verenigde vakbonden gisteravond afgesproken. Zo willen ze de druk verhogen op premier Dominique de Villepin.

De bonden willen dat Villepin het CPE intrekt, het arbeidscontract dat werkgevers het recht geeft om jonge nieuwe werknemers twee jaar zonder motief te ontslaan. Gisteren verliep een ultimatum zonder enige reactie - of het moest zijn dat parlementsvoorzitter Jean-Louis Debré deze eis 'een aantasting van de democratie' noemde. Het CPE is immers al door het parlement aangenomen.

Maar het gaat allang niet meer om het CPE alleen. Het doel van de studenten en vakbonden is Villepin een nederlaag toe te brengen die beslissend zal zijn voor de kracht van de regering in het laatste jaar voor de verkiezingen. En, en passant, voor de politieke carrière van Villepin.

Anderhalve maand na het begin van de huidige golf van onrust verkeert de premier in een bijna hopeloze positie. De interprofessionele staking kan zelfs gelden als een meevaller voor hem. De nationale coördinatie van de studentenacties, die nu 60 van de 84 universiteiten treffen, riep gisteren op tot een 'algemene staking'. Die staat in Frankrijk min of meer gelijk met opstand, sinds de precedenten in 1936 (Volksfront) en 1968.

Dat het idee rondgaat, en gisteren ook ter tafel kwam bij de verzamelde vakbonden, is illustratief voor de intensiteit van de protesten. De situatie wordt er niet beter op nu een gewonde demonstrant in levensgevaar blijkt te verkeren.

Sinds vorige week heeft president Chirac zijn premier vier keer publiekelijk opgeroepen tot dialoog met zijn tegenstanders. Maar tussen Villepin en de bonden, gesteund door niet-aangesloten studenten, is de impasse al weken totaal.

Vriend en vijand raken het er over eens dat de premier strategische fouten heeft gemaakt bij de voorbereiding van het CPE. Hij heeft de bonden niet vooraf betrokken bij zijn hervormingen. Waarschuwingen van collega-ministers dat hij risico's nam, negeerde hij. De oppositie bruuskeerde hij door de invloed van het parlement op het CPE te beperken via een grondwettelijke uitzonderingsprocedure.

Villepin maakte geen geheim van zijn redenen voor deze short cuts: hij heeft haast. Goede verstaanders begrepen dat. Snelle successen zijn de enige kans voor de premier om zijn rivaal en minister van Binnenlandse Zaken, Sarkozy, de pas af te snijden in de race naar de rechtse kandidatuur om volgend jaar Jacques Chirac op te volgen als president.

Voor die haast betaalt Villepin nu de prijs. Zijn imago van humanistisch-bevlogen, begripvolle diplomaat is eraan. Hij figureert nu als carrièrejager die de sociale vrede in gevaar brengt voor persoonlijke belangen. Le Monde oordeelde gisteren scherp over deze 'verontrustende verblinding' van Villepin. Volgens het dagblad is de vraag of het CPE een goede hervorming is onbelangrijk geworden. Alleen intrekken kan het dieper worden van de breuklijnen in het land nog voorkomen.

Probleem is dat Villepin in zijn haast zijn terugtocht niet heeft afgedekt. Zelfs de CFDT, al jaren de meest onderhandelingsgezinde vakbond, heeft de contacten met de premier doorgesneden. Daardoor beschikt Villepin nu niet over een 'brug' naar de andere bonden. Gisteren illustreerde hij zijn machteloosheid ongewild door twee ontmoetingen met jongeren te arrangeren. De gesprekken moesten zijn bereidheid tot dialoog onderstrepen, maar alle actievoerders, de leidende studentenbond UNEF voorop, bleven weg.

Ook een conferentie met ondernemers, door Matignon zelf geselecteerd, was geen succes. Een deel bleek van mening dat Villepin moet toegeven: de proeftijd in het CPE terug van twee naar een jaar, en werkgevers verplichten om bij ontslag redenen op te geven.

Vanmorgen zinspeelden medestanders van Chirac er op dat deze concessies een mogelijke uitweg vormen. Maar Villepin heeft intussen een mirakel nodig om nog een klein beetje te kunnen toegeven zonder alles te verliezen.