Surf gerust, Google volgt je overal

Bijna niemand kan nog zonder de zoekmachine Google.

Gevolg is dat Google van bijna iedereen weet wat hij of zij op internet doet.

Internationaal heel 2005 1. myspace 2. ares 3. baidu 4. wikipedia 5. orkut

Dankzij Google vinden tientallen miljoenen mensen per dag de informatie die ze zoeken. Dat heeft een prijs. Want Google bewaart alles wat zijn bezoekers doen en opzoeken. En de vraag is of de zoekmachine niet gedwongen kan worden die informatie af te staan.

Afgelopen vrijdag besliste een Amerikaanse rechter dat Google moet samenwerken met het Amerikaanse ministerie van Justitie, dat onderzoek doet naar kinderporno.

Waarom Google zo populair is, is duidelijk. Het bedrijf uit Silicon Valley biedt een prima zoekmachine. Het is met 200 miljoen opdrachten per dag met afstand de meest gebruikte zoekmachine ter wereld. En Google heeft daarnaast ook nog tal van andere handige gratis diensten en programma's zoals Gmail (voor je e-mail), Blogger (voor je weblog), Picasa (voor je foto's) en Google Maps (de hele wereld te bekijken op je pc).

Googles bedrijfsfilosofie is Don't be evil - Wees niet boosaardig. Het bedrijf, dat in 1998 is opgericht door de Amerikaanse studenten Sergey Brin en Larry Page, zegt dat het belang van de gebruiker voorop staat. Google levert altijd objectieve informatie en doet niet aan belangenverstrengeling, verklaarden Brin en Page in een brief aan de toekomstige aandeelhouders voor de beursgang van hun bedrijf in 2004. Uit de brief blijkt dat de oprichters Google bijna als een liefdadigheidsorganisatie zien. 'Wij zijn trots op de producten die we gemaakt hebben en we hopen dat de producten die we in de toekomst maken een nog groter positief effect op de wereld zullen hebben.'

Maar werkt zakendoen wel op die manier? Google is een commercieel bedrijf, inmiddels een van de grootste op de beurs. Google is bovendien een bedrijf met zeer veel macht. In de afgelopen jaren is Google in sommige opzichten uitgegroeid tot een informatiemonopolist. Een onderneming die - door een aanpassing van de zoekmethode - plotseling minder goed vindbaar is via de zoekmachine en lager op de lijst met resultaten komt, kan tonnen aan omzet verliezen.

Niet alleen bedrijven zijn afhankelijk van Google, ook consumenten zijn dat. Als ze gebruikmaken van Google geven ze feitelijk hun privacy op internet op. Google slaat namelijk alle zoekopdrachten en IP-adressen (specifiek nummer van iedere computer met een internetadres) op en bewaart deze gegevens tot in het oneindige. Ook krijgt iedere gebruiker een persoonlijk cookie (stukje software dat het internetgedrag volgt) dat tot 2038 geldig is. Via het IP-adres en het cookie zijn alle zoekopdrachten in theorie herleidbaar tot specifieke gebruikers.

De privacy invasie van Google gaat nog verder, zo is al heel vaak beschreven door organisaties die strijden voor de bescherming van privacy op internet. Google bewaart immers ook alle e-mailberichten van Gmail-gebruikers, alle verhalen en reacties van Blogger-gebruikers en alle discussiegroepen die verlopen via Google Groups.

Google kan ook zien welke nieuwsberichten gebruikers lezen bij Google News, welke boeken doorzocht worden bij Google Books en welke routes worden gepland bij Google Maps. Binnenkort lanceert Google Gdrive, een nieuwe dienst voor het maken van back-ups op internet. Gebruikers kunnen gratis onbeperkt opslagruimte krijgen op de servers van Google om er de inhoud van hun harde schijf op te slaan. Wie van deze dienst gebruik gaat maken, vertrouwt veel persoonlijke gegevens aan Google toe. De gemiddelde harde schijf bevat niet alleen e-mailcorrespondenties, foto's en brieven, maar bijvoorbeeld ook wachtwoorden, een cv en belastingaangiftes.

Waarom Google al persoonlijke gegevens opslaat en wat het bedrijf ermee doet, is onduidelijk. Google is beursgenoteerd en daarom verplicht een zekere openheid van zaken te geven. Maar het bedrijf doet ook vaak geheimzinnig over zijn plannen: het wil de concurrentie niet wijzer te maken dan nodig is. In zijn privacy policy zegt Google dat het persoonlijke informatie opslaat en de gegevens van de verschillende Google-diensten vooral combineert om een betere service te leveren. Maar gegevens worden ook met derden gedeeld om de service te verbeteren. De privacy policy van Google bevat geen informatie over de bewaartermijn. Google zou de informatie dus onbeperkt kunnen bewaren.

Het gros van de Google-gebruikers realiseert zich overigens niet dat het zoekbedrijf persoonlijke gegevens opslaat. Uit een telefonisch onderzoek dat het Ponemon Institute, een onderzoeksbureau dat is gespecialiseerd in privacykwesties, verrichtte onder duizend mensen blijkt dat 77 procent van de Google-klanten niet weet dat het bedrijf informatie over hen opslaat. Bovendien bleek 56 procent van de ondervraagden niet te willen dat Google zijn gegevens af zou staan aan een overheid.

Het zijn echter niet de gebruikers die bepalen wat Google met de opgeslagen informatie doet. De overheid kan wel degelijk informatie opeisen en privacydeskundigen verwachten dat dat in toenemende mate zal gebeuren.

Ondanks alle privacygevaren heeft Google een goede naam. Grote publieke verontwaardiging over de schending van de persoonlijke levenssfeer is tot nu toe uitgebleven. Uit onderzoek van het Ponemon Institute blijkt dat gebruikers Google vertrouwen omdat ze grote waardering voor de gratis diensten hebben, zegt Larry Ponemon van het gelijknamige onderzoeksbureau in de Technology Review. 'Google heeft een product dat goed werkt. Daarom krijgt het vrij spel wat privacy betreft.'

Bekijk het complete overzicht via www.nrc.nl

    • Marie-José Klaver