Sneller gedwongen behandeling patiënten

Het moet makkelijker worden voor psychiatrische patiënten om opname in een kliniek te weigeren. Als zij toch in een psychiatrisch ziekenhuis belanden, moeten artsen meer mogelijkheden krijgen om ze onder dwang te behandelen.

De ministers Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) en Donner (Justitie, CDA) stellen daartoe twee wetswijzigingen voor.

De eerste wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz) uit 1994 betreft de 'voorwaardelijke machtiging'. Daarmee kunnen patiënten ontkomen aan dwangopname. Ze moeten dan wel instemmen met voorwaarden als het innemen van geneesmiddelen. Houden ze zich daar niet aan, dan volgt alsnog gedwongen opname.

Hoogervorst en Donner stellen nu voor dat in de toekomst geen instemming van de patiënt meer nodig is voor de voorwaardelijke machtiging. Als de rechter vertrouwen heeft dat de patiënt zich aan de voorwaarden houdt, vinden zij dat voldoende.

De tweede voorgenomen wetswijziging maakt gedwongen behandeling van patiënten in een psychiatrische instelling eenvoudiger. Nu kunnen hulpverleners psychiatrische patiënten alleen tot behandeling dwingen als zij een gevaar vormen voor de afdeling waar zij verblijven. In het nieuwe wetsvoorstel is dwangbehandeling al mogelijk als vaststaat dat een psychiatrische patiënt anders te lang opgenomen moet blijven 'omdat het gevaar, veroorzaakt door zijn geestelijke stoornis, niet wordt weggenomen.'

Psychiater R. van Veldhuizen, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVVP) juicht de voorgestelde wetswijzigingen toe. 'Het is een welkome uitbreiding van de mogelijkheid om mensen onder dwang te behandelen', zegt hij.

Pandora, de belangenorganisatie van psychiatrische patiënten, is juist ongelukkig met de voorstellen. 'De rechtspositie van de patiënten wordt hierdoor erg aangetast. Het wordt veel moeilijker voor patiënten om een behandeling te weigeren', zegt Lise Broekaar van Pandora.

In 2004 werd de instemming van patiënten met de voorwaarden voor voorwaardelijke machtiging wettelijk verplicht. Met het voorschrift nam men het in de praktijk niet zo nauw, totdat de Hoge Raad erover uitspraak deed. Die oordeelde in 2005 dat patiënten uitdrukkelijk toestemming moeten verlenen.