Provincies verdeeld over toekomst energiesector

Provincies en gemeenten zijn als aandeelhouders van de energiebedrijven verdeeld over splitsing en privatisering, maar er gloort hoop: een pot met geld bij verkoop.

Er loopt een scheidslijn door Nederland. Aan de ene kant bevinden zich de provincies Zeeland, Gelderland, Brabant en Limburg. Aan de andere kant de noordelijke provincies en de steden Dordrecht, Rotterdam, Den Haag en Amsterdam. In de zuidelijke en zuidoostelijke gewesten willen de aandeelhouders van de energiebedrijven Essent, Nuon en Delta vasthouden aan integrale bedrijven in publieke handen. De aandeelhouders van de noordelijke provincies en de steden van de Randstad willen juist af van hun bezit in Essent, Nuon en Eneco, ook als de bedrijven daarvoor opgesplitst moeten worden.

Deze scheidslijn kwam gisteren aan het licht tijdens een rondetafelgesprek dat de Tweede Kamer had georganiseerd met de provinciale en gemeentelijke aandeelhouders in de energiebedrijven. Het management van de bedrijven verzet zich heftig tegen de splitsing zoals het kabinet wil. De Kamerleden wilden nu de standpunten weten van de aandeelhouders, alsmede van werkgevers- en werknemersorganisaties.

Dwars door de partijlijnen van de provinciale en gemeentelijke bestuurders liep een lijn van wel of niet vasthouden aan het publieke bezit van de energiebedrijven. De gedeputeerden van Gelderland (Nuon), Noord-Brabant en Limburg (Essent) en Zeeland (Delta) zeiden graag te willen vasthouden aan hun aandelen. Althans, de komende vier à vijf jaar zien ze geen reden zich terug te trekken, mits de bedrijven niet gesplitst worden. Maar voor de splitsing bestaat een meerderheid in de Tweede Kamer en de bestuurders wilden zich er niet over uitlaten of ze na splitsing zullen blijven vasthouden aan het bezit van de productie- en leveringsbedrijven.

Wat dat betreft waren de wethouders van Rotterdam, Den Haag en Dordrecht (Eneco), alsmede de gedeputeerden van Groningen (Essent) en Friesland (Nuon) helderder: ze willen afstand doen van het aandeelhouderschap in de energiebedrijven. Liefst zonder splitsing, maar als het moet, gesplitst. 'Wij willen zo snel mogelijk af van bedrijven waarin we als aandeelhouders risico's lopen', zei de Haagse wethouder van Financiën Else van Dijk (VVD).

Ook andere scheidslijnen kwamen tijdens het rondetafelgesprek naar voren. De aandeelhouders van Nuon zien, in overeenstemming met de opvattingen van hun bestuursvoorzitter Van Halderen, niets in de vorming van een 'nationale kampioen'. Bij Essent zijn bestuursvoorzitter Boersma en de aandeelhouders daarvan juist warme voorstanders, verwijzend naar de recente ontwikkelingen in Frankrijk. De Limburgse gedeputeerde Eurlings (CDA): 'Als Frankrijk het anders doet dan wij, noemen we de Fransen achterlijk. Nederland is als de spookrijder die meent dat alle andere auto's de verkeerde kant oprijden.'

Het onderzoek van een commissie onder leiding van de jurist A.W.Kist, dat gisteravond werd gepubliceerd, geeft de bestuurders geen reden te verwachten dat de Kamer de splitsing van de energiebedrijven nog zal afwijzen. Het onderzoek geeft Brinkhorst op hoofdpunten zijn zin. De kosten vallen mee en de afwikkeling van ingewikkelde fiscale verkoop- en terughuurconstructies van de netwerken zal niet tot miljardenclaims van Amerikaanse investeerders leiden, aldus de commissie.

Volgens een berekening van het Centraal Planbureau, als bijlage toegevoegd aan het onderzoek, leveren splitsing, decentrale opwekking van energie en privatisering op termijn een welvaartsvoordeel op tot 1,5 miljard euro voor de consumenten.

Het venijn zit in het woord privatisering: de commissie-Kist stelt vast dat 'volledige privatisering van het commerciële bedrijf (productie en levering) en gedeeltelijke privatisering van het netwerkbedrijf tot grotere efficiëntiewinsten zal leiden'. De Kamer is in meerderheid akkoord met privatisering van de commerciële bedrijven, maar niet met de gedeeltelijke privatisering van de netwerken.

Volgens de aanbevelingen van de commissie-Kist moeten de aandeelhouders de kosten van de splitsing dragen, zodat deze niet op de consumenten worden afgewenteld. Daar staat een hoge opbrengst bij verkoop tegenover. Dat geld zullen de bestuurders van de provincies en gemeenten niet graag aan zich voorbij laten gaan.