Italiaanse belediging

De Italiaanse minister van relaties met het parlement, Carlo Giovanardi, heeft een goedkoop nummer gemaakt door in de hitte van de verkiezingsstrijd de Nederlandse euthanasiewetgeving te bestempelen als nazistisch en geïnspireerd op 'de ideeën van Hitler'. Premier Balkenende noemde de uitspraak een schande en heeft de Italiaanse ambassadeur in Den Haag op het matje geroepen. De Italiaanse ambassadeur zou hebben verklaard dat Giovanardi niet het regeringsstandpunt heeft verkondigd, maar Giovanardi weigert zijn excuses te maken. Daarmee is de voorraad diplomatieke stappen op.

De diplomatieke escalatieladder voor nationale verontwaardiging is maar kort, zeker voor het middelgrote Nederland. De Nederlandse regering zou zichzelf schaden als ze de eigen ambassadeur uit Italië zou terugroepen. Er zit niets anders op dan te berusten in de extreme ideeën van een minister van wie de Italiaanse kiezer meer last heeft dan de Nederlandse. Giovanardi had Nederland twee jaar geleden al in verband gebracht met het 'nazistische project', maar dat was onopgemerkt gebleven.

Giovanardi is niet de enige politieke flapuit. Ook Nederlandse ministers zijn zich te buiten gegaan aan verregaande uitlatingen over het buitenland. Voormalig minister Jorritsma bestempelde de Franse president Chirac als een engerd. Voormalig premier Den Uyl demonstreerde ooit mee tegen bondgenoot Amerika. Reden genoeg om terughoudend te reageren.

De extreem geformuleerde kritiek van Giovanardi op de Nederlandse euthanasiewetgeving is fundamenteler dan de kritiek van Belgische ministers op de kleinburgerlijkheid van het Nederlandse kabinet. Buitenlandse uitlatingen over de uitstraling van Balkenende moeten vooral soeverein worden genegeerd, wat niet altijd is gebeurd. Misverstanden over de Nederlandse euthanasiewetgeving moeten zoveel mogelijk uit de weg worden geruimd door het verstrekken van de juiste informatie door de Nederlandse overheid. De Nederlandse ambassade kan die uitleg in het Italiaans verspreiden, zodat politici die met Giovanardi van mening verschillen en de media aldaar de juiste feiten en cijfers krijgen.

Tot publieke diplomatie hoort ook het bezoek van premier Balkenende aan een christen-democratisch congres in Rome, waar hij aan zijn collega's nadere uitleg kan geven over het euthanasiebeleid. De wereld kan niet van de Nederlandse wetten en standpunten over euthanasie worden overtuigd. Daarvoor is het religieuze conservatisme in de wereld te sterk. Italië is niet het enige land waar veel kritiek is op het Nederlandse euthanasiebeleid. Maar de Nederlandse euthanasiepraktijk en de gevolgen daarvan kunnen wel in de juiste context worden geplaatst. Als een minister dan alsnog over Hitler en nazisme begint, moet hij maar over zijn eigen onhandige woorden struikelen. De Italianen zijn mans genoeg om ze zonder de hulp van Nederland door te prikken.