In de huid van een ander

Een tv-serie waarin een zwart gezin wit wordt en een wit gezin zwart, zorgt voor opschudding in de VS. 'Je ziet niet wat je niet wilt zien.'

De blanke familie met Marcotulli (boven), en de zwarte familie Sparks (onder), voor en na de schmink. (Foto's FX Networks.) FX Networks

Wat moet je doen om als blanke voor een zwarte Amerikaan door te gaan? Je danst een beetje als je over straat loopt, je geeft je vrienden high-fives, zo nu en dan roep je 'yo, bitch!' tegen een dame.

Moeilijker is het niet, denkt Bruno Marcotulli. De blanke vader, zijn vriendin en hun dochter van achttien zijn een van de twee gezinnen die sinds vorige week in een realityshow op tv wekelijks op de nationale open zenuw - racisme - drukken. In de week nadat de film Crash over raciale spanningen in Los Angeles de Oscar voor beste film won, trok de eerste uitzending van de controversiële serie Black. White. op Rupert Murdochs tv-zender FX Networks meteen al een recordaantal kijkers voor dit soort series: vier miljoen.

In de serie laten Bruno's familie en een zwart gezin zich door visagisten omtoveren tot het tegenovergestelde ras. Ze wonen zes weken bij elkaar in een huis in Los Angeles en gaan de stad in, in verwoede pogingen onderhuids racisme aan de oppervlakte te krijgen.

Zo gaat Brian Sparks, in het echte leven heeft hij een kantoorbaan, als blanke golfen, knoopt een praatje aan met andere sporters en laat zich nieuwe schoenen aanmeten. En verdomd, de verkoper helpt Brian met een schoenlepel netjes een schoen aan te trekken. 'Dat is me nog nooit gebeurd', zegt Sparks. 'Geweldig. De mogelijkheden als blanke zijn gewoon eindeloos.'

Het ondergaan van racisme door je als een ander ras voor te doen, is niet nieuw. Een bekend voorbeeld is het boek Black like me van John Howard Griffin, die zich in 1961 als zwarte voordeed en de zuidelijke staten van Amerika introk. Zoveel kritiek als dat boek kreeg wegens uitlokking, zoveel kritiek is er nu ook op de serie. Situaties zouden geënsceneerd zijn, gesprekken te eendimensionaal weergegeven en niet-racistische uitlatingen worden te weinig vertoond. Logisch, zeggen de makers, onder wie rapper en filmster Ice Cube, we moesten kiezen.

Oprah Winfrey omarmde Black. White. Ze besteedde er een uur van haar zendtijd aan en noemde het 'een baanbrekende documentaire'. Betere gratis reclame is in tv-land nagenoeg ondenkbaar. FX organiseerde om de hype te vergroten ook speciale voorvertoningen voor politici en belangengroep National Association for the Advancement of Colored People. Zo wordt er over gepraat.

Black. White. zit vol ervaringen die inderdaad niet iedereen kent. Het (nep-)zwarte meisje dat met een liefdesgedicht uit de toon valt in een klas vol bozige rappers, de (nep-)blanke die solliciteert in een blanke sportbar en hoort dat de wijk 'gelukkig nog niet verpest is door minderheden'.

Maar waar eindigt vooroordeel en begint racisme? De serie zoekt een antwoord en stuurt beide vaders samen de stad in. Bruno is geschminkt als zwarte, Brian gaat als zichzelf. Wanneer twee blanke vrouwen hun op straat uit de weg gaan, ziet Brian zijn ideeën bevestigd: ze waren bang voor twee zwarte mannen.

'Nee hoor', zegt Bruno, 'de stoep was simpelweg niet breed genoeg voor ons allemaal. Ze gingen gewoon aan de kant. Ik denk dat jij gewoon op zoek bent naar racisme.'

Brian ontsteekt in woede. Hij wordt al '41 verdomde jaren' zo behandeld, en weet dus echt wel waar hij het over heeft.

Bruno weer: 'Je ziet gewoon wat je wilt zien'.

Brian: 'En jij ziet niet wat je niet wilt zien'.

Website van de serie op fxnetworks.com