Help de Wit-Russen

De verkiezingen in Wit-Rusland waren een farce, maar ze hebben toch een paar pluspunten opgeleverd. Het oog van de wereld is weer eens gericht op deze relikwie uit vervlogen Sovjet-tijden - hetgeen hard nodig is om de Wit-Russische alleenheerser Loekasjenko onder druk te houden. En wie weet groeit het protest van de kort gehouden oppositie uit tot een volksbeweging naar het voorbeeld van Georgië en Oekraïne. In die landen werden de afgelopen jaren lang zittende presidenten verdreven door volksmassa's die democratie en een eerlijke regering eisten. Maar zover is het nog niet. Voorlopig heeft Loekasjenko met een percentage van hoog-stalinistisch gehalte de verkiezingen gewonnen. Die zijn door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die de stembusgang controleerde, afgedaan als onvrij en oneerlijk.

Wit-Rusland is, zo wordt wel gezegd, de laatste dictatuur van Europa. Het wordt door Moskou economisch op de been gehouden met goedkope grondstofleveranties. Net als de politiek stamt de Wit-Russische economie nog uit de Sovjet-jaren. De groeicijfers zijn onwaarachtig en de bedrijven moeten hoognodig worden gemoderniseerd. Kansen zijn er te over, maar de ontwikkeling van land en bevolking wordt getraineerd door een potentaat die aan het hoofd van een obsoleet politiek systeem staat.

Dankbaarheid voor de Russische economische hulp is er nauwelijks. Loekasjenko speelt genadeloos zijn positie tussen Rusland en de Europese Unie tegen het Kremlin uit. Een afdrijven van de Wit-Russen richting Westen zou voor de Russische president Poetin de zoveelste nederlaag op eigen terrein betekenen. Voor hem is een brutale bondgenoot altijd nog beter dan een afvallige.

Ook voor Europa zijn deze verkiezingen een belangrijke gebeurtenis. Een groot deel van het oosten van de Europese Unie grenst aan Wit-Rusland. Vanuit de EU-lidstaten Polen, Litouwen en Letland is het maar een paar uur gaans naar de Wit-Russische hoofdstad Minsk. Dat maakt de betrekkingen met het regime-Loekasjenko in Brussel tot meer dan een verplicht nummer. Wit-Rusland is een buurstaat waarvan de politieke en economische ontwikkelingen de Unie direct raken. Een dictatoriaal bewind in Minsk betekent een zorg meer voor Brussel - en een verantwoordelijkheid.

Dat er een keer iets zal veranderen staat vast. Loekasjenko's politieke leven lijkt op z'n eind te lopen. Zijn volledig geïsoleerde republiek, waar repressie de regel is en kiezersbedrog de moraal, zal een keer tegen hem in opstand komen. Maar voorlopig weet hij zijn bewind te rekken. De oppositie fluistert alleen maar; een duidelijke exponent ervan ontbreekt nog. Het is op dit moment onzeker of Loekasjenko's politieke tegenstanders, Milinkevitsj en Kozoelin, de laatste stap van oppositie voeren durven of kunnen zetten: de ontketening van een burgeropstand. Voorlopig regeert de zittende macht in Minsk.

Het is niet primair aan de Europese Unie om hierin verandering te brengen. Maar steun van Brussel aan de Wit-Russische oppositie en pressie om in dit beslissende stadium een dictator tot abdicatie aan te zetten, is dringend gewenst.