Een renteloze lening helpt starters niet

Het CDA wil 70 miljoen vrijmaken voor renteloze leningen aan starters.

Zonder doorstroom op de woningmarkt zet dat geen zoden aan de dijk.

CDA-voorman Maxime Verhagen kreeg onlangs veel publiciteit met zijn idee voor de oprichting van een fonds waaruit starters op de woningmarkt een renteloze lening kunnen krijgen. Op het eerste gezicht lijkt het sympathiek starters op deze manier de helpende hand toe te steken. Het is echter een loos gebaar, omdat zo'n fonds het werkelijke probleem - schaarste - niet oplost. In het slechtste geval zou het wel eens averechts kunnen uitpakken en de problemen vergroten.

De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) signaleert al een tijdje dat starters - en dan vooraleenverdieners - in grote delen van het land haast geen mogelijkheid hebben een woning te kopen. Met zijn idee suggereert Verhagen dat de starter te weinig verdient, maar dat is over het algemeen niet het probleem. Het werkelijke probleem is de disbalans in vraag en aanbod op de woningmarkt: er zijn te weinig woningen beschikbaar en er is onvoldoende doorstroming. Het is nog niet eens zo dat er te weinig starterswoningen zijn, maar ze komen niet snel genoeg vrij. Mensen die erin wonen, kunnen niet doorstromen naar een andere woning, ook al is hun inkomen inmiddels gestegen. Er is dus schaarste, waardoor de starter te maken krijgt met een te hoge prijs van koopwoningen. Instelling van een startersfonds lost dit fundamentele probleem niet op. Het helpt misschien eventjes, maar als de renteloze lening de starter vervolgens voor jaren aan de woning bindt, is een verdere stagnering van de doorstroming het gevolg.

Het is onduidelijk waar Maxime Verhagen de 70 miljoen euro die hij in het fonds wil storten, vandaan haalt. Als het uit potjes komt die zijn bedoeld voor het bouwen van woningen raakt de starter nog verder van huis. Want om de starter op de woningmarkt te helpen, moet je ervoor zorgen dat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten. De disbalans die er nu is, kan alleen worden weggenomen door een strategisch bouwprogramma waarbij de gebouwdewoningen ervoor zorgen dat de doorstroming op gang komt. Als je toch 70 miljoen euro hebt, dan kun je die beter daaraan besteden. Dan ben je echt bezig met een fundamentele oplossing van een al jaren bestaand maatschappelijk probleem. Nu dreigt het gevaar van een politiek gebaar, waarbij men na de instelling van een dergelijk fonds het probleem verder als opgelost beschouwt.

In plaats van bij verkiezingen maar wat te roepen, zouden Verhagen en zijn collega's de regering beter kunnen aansporen in samenwerking met de vastgoedsector de problemen op de woningmarkt fundamenteel op te lossen. Voor de starters die door Verhagen zijn blij gemaakt, is dat misschien even slikken. Maar uiteindelijk heeft iedereen baat bij een goed functionerende woningmarkt.

Gerard Cremers is algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Makelaars.