Bureaucratie Balkenendes zaak

Gisteren heeft het kabinet gesproken over de aanpak van de bureacuratie. Stop Pechtold, bepleit Annette Nijs.

In mijn jonge jaren leerde ik dat je de meeste vraagstukken aan kan door te vragen 'Wie, Wat, Waar, Hoe en Waarom'. Later stak ik dit in een volwassen jasje, dat ook past bij politieke beslissingen: wat is het probleem, van wie is het probleem eigenlijk, wat vindt die dat er aan kan gebeuren, wil en kan ik daar wat aan doen?

We ergeren ons aan de overheid vooral omdat we het gevoel hebben dat het rijk en in mindere mate de gemeente ons eerder tegenwerkt dan stimuleert. Het probleem is dat ons enthousiasme om iets van ons leven en Nederland te maken regelmatig door bureaucratie, onnodige regels en een slecht presterende overheid de kop wordt ingedrukt. Een kind vergaat het lachen bij het weerzien van haar verloren paarse krokodil omdat de regelneef achter het loket hem niet teruggeeft. De vader, die zich vrijwillig inzet in de sportkantine van zijn zoon, geniet minder na een gewonnen wedstrijd omdat hij gebukt gaat onder de meest krankzinnige horecaregels, waar hij aan moet voldoen. Opa moet iemand anders inschakelen voor de belastingaangifte omdat deze online moet. De net ontslagen alleenstaande moeder moet lenen omdat haar uitkering niet op tijd komt. Minister Pechtold beoogt met 'de Andere Overheid' dat we ons steeds vaker klant van de overheid in plaats van een nummer of benadeelde voelen. Maar de overheid profiteert hier meer van dan u en ik. Hij zet in op 25 procent minder administratieve lasten: de moeite die u en ik op gezette tijden moeten doen om de overheid informatie over ons doen en laten te geven. Nu besteedt een gezin met 2 kinderen daar elk jaar 28 uur en 350 euro aan.

De toverformule van het kabinet is meer en slimmere ICT. Het rijk, dat elk uur miljoenen gegevens moet verwerken heeft daar veel meer profijt van dan u en ik. Op nummer 1 van de top 10 van ergenissen staat de belastingdienst. Die maakt zelf een flinke efficiëntieslag, maar u en ik moeten nu onze voorlopige aanslag voor 2006 gaan controleren, 60 procent van ons moet die corrigeren - lees een bezwaarschrift indienen - we moeten allemaal leren om online onze aangifte te doen, en we leveren nog steeds dezelfde informatie aan. Het advies van de belastingtelefoon is vaker dan voorheen onjuist. Het wordt er niet gemakkelijker op en zeker niet leuker.

Het gaat dus niet om ICT. We hebben meer last van onnodige regels en de strikte houding van diverse overheidsloketten. Dat vereist een andere benadering en andere mentaliteit. Wij willen dat de overheid zich minder met ons bemoeit. Wanneer we in ons dagelijkse leven met de overheid van doen hebben, willen we dat ze met ons meedenkt en zich oplossingsgericht en ondersteunend opstelt.

Daarnaast willen we veel minder gedoe van de overheid rondom ons eigen huisje, boompje en beestje: minder vergunningen als we wat aan ons huis en tuin willen veranderen, meer mogelijkheden om vergoedingen te geven aan mensen, die ons willen helpen met de kinderen, het huishouden, het onderhouden van de tuin, de hond uitlaten, niet overal professionele vereisten en regels voor vrijwilligerswerk

Het is goed dat premier Balkenende het kabinet bijeenriep om meer vaart in 'de Andere Overheid' te krijgen. Maar Pechtold blijft verantwoordelijk. Aan zijn scoringsdrang zal het niet liggen. Vraag is of hij de meest aangewezen persoon is om alle neuzen van de leden van het kabinet in dezelfde richting te krijgen? Tot nu toe is het project 'Andere Overheid' niet echt geslaagd. Sommige uitlatingen van Pechtold bleken niet bevorderlijk voor de teamspirit binnen het kabinet. Het excuus 'Ik ben een minister vóór en niet van' wil ik niet horen. In Engeland heeft Blair besloten om het project 'de Andere Overheid' zelf te leiden. Dat is zo geslaagd dat ik onze minister-president dit ter overweging zou willen meegeven: ik gun hem - maar ook u en mij - zo'n succesje wel.

Annette Nijs is oud-staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en woordvoerder 'Andere Overheid' voor de VVD in de Tweede Kamer.