Arbo-dienst wordt adviseur

De afschaffing van de verplichting Arbo-diensten te gebruiken, werd door werkgevers toegejuicht als lastenverlichting. Maar bedrijven blijken gehecht aan hun Arbo-diensten.

De verwachte uittocht bij Arbo-diensten is uitgebleven. Sinds de zomer zijn bedrijven niet langer verplicht gebruik te maken van een Arbo-dienst, maar slechts 3 procent van de ondernemingen heeft besloten het voortaan zonder te doen. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau MarketConcern onder 1.650 bedrijven.

Dat is een ander resultaat dan werd verwacht toen het kabinet de maatregel aankondigde in 2003, zegt directeur Erik Visser van het onderzoeksbureau, dat jaarlijks onderzoek doet naar de bedrijfsgezondheidszorg. Vooral de kleinere bedrijven zeiden massaal de contracten met de Arbo-diensten op te zullen zeggen. Maar nu, acht maanden nadat het wettelijk mogelijk werd, is het beeld anders. De overgrote meerderheid van het midden- en kleinbedrijf heeft niets of weinig veranderd aan zijn Arbo-contract.

'Dat wil niet zeggen dat er niets is veranderd', zegt Visser. Bij veel grotere bedrijven (meer dan honderd werknemers) doen Arbo-diensten inmiddels andersoortig werk: minder begeleiding van zieke werknemers, meer advies en preventie. Bijna een vijfde van de grote ondernemingen heeft gekozen voor zogenoemde 'eigen verantwoordelijkheid'. Niet de Arbo-dienst, maar het bedrijf neemt dan de begeleiding en administratie (ziekmelding, betermelding) ter hand. Het contract met de Arbo-dienst wordt vooral aangehouden voor de nog steeds wettelijk verplichte bedrijfsarts.

Maar volgens Visser doet de meerderheid van die bedrijven dat vooral om te bezuinigen, niet omdat zij werkelijk zelf de zorg voor de gezondheid van hun werknemers wil. 'Het management is formeel wel verantwoordelijk voor het ziekteverzuim, maar krijgt geen opleiding voor de nieuwe taak, en wordt er ook niet op gecontroleerd. Daar zit een behoorlijk stukje opportunisme in.'

De grotere bedrijven die wél echt investeren in die eigen verantwoordelijkheid, schakelen de Arbo-diensten in als adviseur. 'Vitale werknemers zijn ook meer productieve werknemers', verklaart Visser deze ontwikkeling.

Hij vindt het opmerkelijk dat werkgevers ook voor de uitvoering van de nieuwe arbeidsongeschiktheidsregeling, de WIA, een belangrijke rol zien voor de Arbo-diensten, en niet zozeer voor de verzekeraars. 'Het belang van een verzekeraar is een ander belang. Dat gaat vooral om schadelastbeperking. Dat houdt in dat ze zo min mogelijk doen.'