Ultimatum aan Villepin

Het verzet tegen een nieuwe Franse arbeidswet bereikt de volgende fase: een ultimatum.

Premier Villepin geeft geen krimp, en zet daarmee zijn eigen toekomst op het spel.

Oproerpolitie in Lille. Door heel Frankrijk werd zaterdag fel gedemonstreerd tegen de arbeidswet Foto AP Riot officers try to apprehend a student during a demonstration in Lille, northern France, Saturday March 18, 2006. Tens of thousands of students and workers marched in Paris and other French cities Saturday in what appeared to be the biggest show of anger yet at a jobs plan that has led to violence in the streets and threatens to weaken the government. (AP Photo/Michel Spingler) Associated Press

Boem! De zwarte rookwolken en het gejuich stijgen gelijk op als om half zeven de eerste auto in de fik gaat op het Place de la Nation. Zojuist zijn hier 80.000 demonstraten aangekomen die net nog in een vrolijke stemming door Parijs trokken om te protesteren tegen het Eerste Baan Contract (CPE) - ook vandaag weer massaal vertaald als 'Eerste Gelazer Contract' of 'Schiet Stoel Contract'. Onderweg probeerden honderden studenten van de Sorbonne de ene vondst na de andere uit. Nu eens een massadansje: 'Een pas vooruit en twee naar achteren/dat is de politiek van de regering'. Dan weer met z'n allen zitten voor een berichtje aan de premier: 'Villepin je kan het schudden/Want de jeugd zit in de weg!'

Maar aan het einde van de middag slaat de sfeer om. 'Hé ho, waar ben je?' schreeuwt de 20-jarige 'Momo' - zijn echte naam wil hij niet zeggen - een paar keer in zijn mobiele telefoon tegen een vriend. Met een groepje uit de banlieue heeft hij de demonstranten opgewacht op het bekende Place de la Nation. Zijn vriend blijkt tegenover de oproerpolitie te staan. Momo trekt opeens drie flesjes bier uit zijn tas. 'Ga je aan de drank?', vraagt een 55-jarige vakbondsveteraan vriendelijk. 'Nee ik ga ze gooien', snuift Momo. Capuchon op, en weg is hij. Richting oproerpolitie.

Een dag later kan de balans van de vierde grote actiedag in Frankrijk in anderhalve maand worden opgemaakt. Volgens de politie waren er ruim 500.000 demonstranten in 166 steden, volgens de vakbonden anderhalf miljoen. Er zijn 24 gewonden, onder wie zeven agenten, en 176 arrestaties, voornamelijk in Parijs. Na afloop stellen de vakbonden een ultimatum aan de regering. Binnen een dag het CPE intrekken, of anders volgen er stakingen. En zover zal het wel komen, zei vakbondsleider Jean-Claude Mailly gisteren. Hij vergelijkt Villepin met 'een pyromaan' die van een afstand werkloos naar vuur blijft kijken dat hij zelf heeft aangestoken.

De studentenprotesten brengen de regering nu ernstiger in verlegenheid dan de rellen in de voorsteden vorig jaar. Toen ging het verzet wel gepaard met meer vernielingen dan nu, maar het was ongericht. De relschoppers formuleerden geen eisen, bezetten geen strategische plaatsen, organiseerden zich niet, kregen ook geen invloed. Hun verzet vergleed.

Het verzet tegen het CPE is sinds eind januari met zorg geregisseerd door vakbonden, studentenbonden, scholierenbonden, in stilzwijgende eendracht gesteund door de grote Parti Socialiste en de kleine trotskistische partijen. En met toenemend succes. Eind januari stond bijna 70 procent van de kiezers volgens peilingen positief tegenover het CPE. Nu is 68 procent tegen. Tweederde van de 84 universiteiten is dicht en de acties slaan over naar scholen.

Sommigen horen in de acties een echo van 1968, de opstand van een generatie tegen de wereld van haar ouders. Maar voorstanders van het CPE zien bij de demonstranten geen idealisme maar eigenbelang. Studenten vinden makkelijker een baan dan laag opgeleide voorstadsjongeren, redeneren zij. Dit zijn acties van beschermde jongeren voor behoud van hun voorrechten.

De protesterende studenten zijn er juist van overtuigd dat werkgevers hen steevast zullen ontslaan voordat hun proeftijd van twee jaar voorbij is. En dat zij met het CPE geen woning kunnen huren of krediet kunnen krijgen om een auto te kopen 'Laat ons geloven in onze toekomst', staat op het grote bord dat de 22-jarige Estelle meedraagt. 'Het is onrechtvaardig dat wij niet dezelfde kansen krijgen als onze ouders', legt de studente uit. 'Villepin maakt wegwerpjongeren van ons'.

Dat de strijd om het CPE geen generatiekwestie is, illustreerden de vele ouders die dit weekeinde meeliepen. Voor velen laat dit conflict weer zien dat Frankrijk in feite diep verdeeld is over de vraag wat voor land het wil zijn. Welke offers willen de werkenden brengen om de werkloosheid terug te dringen? Hoeveel bescherming en bestaanszekerheid eisen ze van de overheid? Rechts wil de massawerkloosheid (rond 10 procent) terugdringen door flexibilisering, links verenigt zich nu in de strijd tegen de précarité, de bestaansonzekerheid. Dit weekeinde liepen leiders van alle linkse partijen mee.

Binnen regeringspartij UMP wordt intussen erkend dat met het CPE ook de toekomst van premier Villepin op het spel staat. Villepin wil het CPE niet van tafel halen, maar zegt elke dag dat hij open staat voor 'dialoog'. Daarop dringt ook president Chirac aan. De studenten van de Sorbonne vinden pas aan het einde van de dag hun kortste leuze: 'Villepin/Opstappen!'.

Franse arbeidswet: Tegenstanders: www.stopcpe.net Voorstanders: ensemblepourlecpe.com

    • René Moerland