Niet zeuren over wat er mis is

Met Mark Rutte als lijsttrekker voor de VVD moet de jeugd terugkomen.

Rutte wordt vergeleken met Nijpels, die in de jaren tachtig ook veel jonge kiezers trok.

'Ik hoop dat er veel pennen in de zaal zitten en weinig carbonpapier', spreekt kandidaat-lijsttrekker Mark Rutte via een videoboodschap tot de jongeren op het JOVD-congres dit weekeinde in Rotterdam. Pennen zijn volgens Rutte mensen die hun eigen lot bepalen, terwijl carbonpapier staat voor personen die afhankelijk zijn van anderen. 'Bij ons geen gezeur over alles wat altijd maar mis gaat', aldus Rutte vanaf het beeldscherm.

De pennen tijdens dit congres van jonge liberalen - motto Master of your own destiny - zijn vooral strak in het pak gestoken jongemannen. Er zijn ook vrouwen, maar de mannelijke pennen laten veruit het meest van zich horen. Bij het stellen van vragen aan de Rotterdamse VVD-burgemeester Ivo Opstelten staan er tien op een rij. 'Vrouwen zijn vaak wat meer op de achtergrond', zegt Stephanie ter Borg, JOVD-lid van de afdeling Rijnmond. 'Die kennen dat haantjesgedrag wat minder.'

Bij de gemeenteraadsverkiezingen op 7 maart haalde de VVD 13,8 procent van de stemmen - tegen 16 procent in 2002. Fractievoorzitter Jozias van Aartsen besloot direct na het bekend worden van de uitslag dat hij niet de lijsttrekker zou worden van de VVD tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2007. In zijn toespraak tijdens de verkiezingsavond refereerde hij aan de noodzaak in de VVD om het stokje over te dragen aan de jeugd. Een paar uur later liet VVD-coryfee Hans Wiegel weten af te zien van een eventueel premierschap na de Tweede-Kamerverkiezingen in 2007. Twee dagen later maakte de 39-jarige Mark Rutte, nu staatssecretaris van onderwijs, bekend dat hij zich kandidaat stelt voor het lijsttrekkersschap.

Rutter werd direct vergeleken met Ed Nijpels die als lijsttrekker de VVD in 1982 met de leus 'gewoon jezelf zijn' tien zetels winst bezorgde. Nijpels was destijds vooral onder jongeren bijzonder populair.

JOVD'ster Stephanie ter Borg is tevreden over de machtswisseling in de VVD. 'Rutte is toegankelijker dan Van Aartsen. Ik denk dat zijn jonge uitstraling en frisse manier van communiceren veel mensen aanspreekt. Jongeren vooral.'

Bij de scholierenverkiezingen, die vlak voor de recente gemeenteraadsverkiezingen werden gehouden, bleek de VVD populair onder schoolgaande jongeren. Met 15,8 procent lag de uitslag voor de liberalen twee procent hoger dan bij de 'echte' verkiezingen. 'Onder jongeren zie je meestal een uitvergroot populariteitseffect. Ze stemmen op winnaars', aldus Eddy Habben Jansen van het Instituut voor Publiek en Politiek.

De populariteit van de VVD onder jonge kiezers is nog duidelijker zichtbaar in de categorie 18- tot 30-jarigen. In een peiling van Maurice de Hond scoorden de liberalen in deze groep met 17 procent bijna net zo goed als de PvdA. Hoogleraar politicologie Jos de Beus heeft hiervoor een duidelijke verklaring. 'De VVD is tegenwoordig de partij waar de moeilijke gesprekken worden gevoerd. Dat spreekt jongeren aan, want die houden van uitgesproken meningen.' Bart van Kuijk van Young Works, een adviesbureau gespecialiseerd in het bereiken van jongeren, bevestigt dit. Van Kuijk: 'Wouter Bos heeft zijn uitstraling mee, maar hij brengt geen duidelijkheid. Als Rutte dat wel doet, maakt hij een goede kans.'

Politicoloog De Beus staat helder voor ogen wat Rutte moet doen om de populariteit van de VVD onder jonge kiezers verder te vergroten. 'Ten eerste moet hij de levendigheid behouden. Bijvoorbeeld door heilige huisjes als de hypotheekrenteaftrek bespreekbaar te maken. En om zijn eigen positie zeker te stellen, moet hij er beter dan Van Aartsen in slagen de verschillen binnen de VVD te overbruggen.' Volgens De Beus is het daarbij voor de kandidaat-lijsttrekker beter als Hirsi Ali 'boeken gaat schrijven in de Verenigde Staten.' Rutte heeft meerdere malen aangegeven de confronterende benadering van Hirsi Ali af te wijzen. 'Verdonk moet hij wel steunen, want die is ook onder jongeren populair', aldus De Beus. JOVD-voorzitter Klaas-Jeroen Terwal is ronduit enthousiast over de kandidatuur van Mark Rutte. 'Hij is het beste wapen tegen Wouter Bos.' Terwal denkt dat Rutte de linker flank van de VVD gaat bespelen. 'Er zijn natuurlijk mensen die bang zijn dat er dan op rechts een gat valt, maar je kunt je ook afvragen of dat gat er nog wel is. Daar zijn de meeste partijen na Fortuyn al ingesprongen. En bovendien hebben we op rechts altijd nog aansprekende mensen als Rita Verdonk en in mindere mate Hans van Baalen en Pieter Hofstra.'

Jaus Müller

Derk Stokmans