Macaber spel rond begrafenis Milosevic

Geen staatsbegrafenis, en geen familie, maar wel een nationalistische manifestatie.

Vanaf vandaag staat Europa weer bovenaan de agenda van de Servische politiek.

Tegenstanders van Milosevic namen afscheid met ballonnen Foto AP Anti-Milosevic activists wave colourful balloons during a rally in the centre of Belgrade March 18, 2006. About 2,000 anti-Milosevic activists gathered to recall their long years of opposition to the former president Slobodan Milosevic. Monument "The Victor", a distinctive symbol of Belgrade, marking victory in WW I. (AP Photo/ Petar Petrov) Associated Press

Als zaterdagavond eindelijk de colonne met de lijkwagen in het Servische stadje Pozarevac arriveert, wordt er opgelucht adem gehaald. Al uren staan aanhangers van de vorige week overleden Slobodan Milosevic te wachten in de straten van de geboortestad van de voormalige Servische leider. Veel ouderen hebben kramp in hun benen.

Oud-president Milosevic stierf vorige week in Den Haag, waar hij terecht stond wegens oorlogsmisdaden. Milosevic' partij, de Socialistische Partij van Servië (SPS), wilde een staatsbegrafenis, maar kreeg die niet. De partij wilde ook de garantie dat Milosevic' weduwe Mira erbij kon zijn, zonder dat ze door de Servische justitie lastig zou worden gevallen. Tegen Mira loopt een aanklacht wegens financiële malverstaties. Maar ook daarin wilde de Servische regering niet tegemoet komen. Mira en de kinderen kwamen niet naar de begrafenis.

Uit wraak heeft de SPS er een nationalistische manifestatie van gemaakt. Op het plein voor het federale parlement in de Servische hoofdstad Belgrado verzamelen zich 's ochtends naar schatting 50.000 aanhangers, inclusief duizenden Serviërs uit Kosovo, Bosnië en Kroatië die met speciaal ingezette bussen naar Belgrado zijn gekomen. 'Slobo! Slobo! Servië is opgestaan!', wordt er gescandeerd.

'De misdaden van een moordenaar worden vandaag bejubeld', geeft de Servische minister van Buitenlandse Zaken Vuk Draskovic vol afschuw zijn commentaar op het vertoon bij de begrafenis van de man die vier oorlogen ontketende in het voormalig Joegoslavië.

Een anti-Milosevic demonstratie elders in de stad trekt slechts duizend man. 'Het is slechte reclame voor ons land', zegt student Dusan. Hij schaamt zich voor het 'macabere spel' rond de kist van Milosevic.

In de namiddag arriveert de menigte, per bus of eigen vervoer, vanuit Belgrado in Pozarevac. Drie jonge vrouwen, die al vanaf 's ochtends vroeg wachten, verwarmen zich bij de radiator in een sjofele autogarage. Boven de werktafel met bouten en wieldoppen hangt een foto van die andere, door het Joegoslavië-tribunaal vervolgde, oorlogsmisdadigers: Karadzic en Mladic.

In het kleine stadje, waar Slobodan Milosevic' zoon Marko ooit met zijn clan de scepter zwaaide en discotheek Madona runde, is de opwinding groot. Oudere mannen, behangen met Milosevic-buttons, willen tot aan het graf meelopen, maar ze worden door body guards in zwart-leren jacks tegengehouden.

De lijkwagen verdwijnt achter een hek van het huis waar Slobodan en Mira vroeger hun vakanties doorbrachten. Daar, onder een boom in de tuin, wordt Milosevic begraven. Zijn aanhang treurt om de 'hoeder van Serviës nationalistische trots.'

Zijn tegenstanders hopen dat de erfenis van Milosevic snel vergeten zal zijn. 'We gaan dóór met samenwerken met het tribunaal', zei daags voor de begrafenis de Servische president Boris Tadic. Van premier Vojislav Kostunica is de afgelopen dagen weinig vernomen. Hij zal zich op moeten maken voor een nieuwe krachtmeting. Want de voorspellingen van alle politieke waarnemers in Belgrado zijn uitgekomen: de oppositie heeft er álles aan gedaan om de begrafenis politiek te kapitaliseren.

Kostunica wil verder onderhandelen met de Europese Unie over mogelijke toetreding. Maar de eis van Brussel blijft: éérst Karazic en Mladic uitleveren. Op 5 april is de deadline voor Servië, en om die te halen heeft Kostunica de hulp nodig van dezelfde radicalen in de politiek die een week lang het tribunaal hebben beschimpt.