'Gespot' toont transformaties van alledaagse voorwerpen

Een schaaltje met een patroon van patatvorkjes - het is niet het eerste wat je verwacht bij een luxe serviesgoed van Tichelaar. Toch ontwierp Studio Job (Job Smeets, 1970 en Nynke Tijnagel, 1977) het voor het Makkumse aardewerkbedrijf. Het is een van de boeiende aankopen van het Stedelijk Museum die te zien zijn op de expositie Gespot, aanwinsten vormgeving.

MVika Mitrichenka serie 'Grandmothers Treasures' Expositie: Gespot, aanwinsten vormgeving. T/m 21/5 in Stedelijk Museum Post CS, Oosterdokskade 5, Amsterdam. Dagelijks 10-18 uur. Inl.: www.stedelijk.nl, 020-5732 911. van Kouswijk 'Roomservice' Vika Mitrichenka, Victoria / serie Grandmother’s Treasures, 2005, 9-delig servies / nine-piece tea service Coll. Stedelijk Museum Mitrichenka , MVika

Van Studio Job liggen er ook een paar schitterende bronzen gereedschappen uit hun serie Crafts (2001) en andere vergrote en onnut gemaakte gebruiksvoorwerpen, zoals een loodzware bronzen soeplepel en een stoofje met pannen. Nieuwer is de massieve kast, die er ook al uitziet alsof hij uit een stripversie van een sprookjeswereld komt. Van de aluminium halsketting van grove bedeltjes die Studio Job in 2001 voor Viktor & Rolf maakte, is het goed te weten dat het Stedelijk er op past.

Ook Wiebke Meurer (1973) heeft zich gestort op de transformatie van dagelijkse goederen. Haar servies en bestek lijken een sinister complot van plantjes en insecten die elkaar losjes bijeenhouden om de vorm van een bord of kopje te suggereren. Trap er niet in, want het servies zal zich tegen je keren. Kijk er wel naar, want het is prachtig: het gouden vlechtwerk heeft een ijl barokke schoonheid. Vergeleken daarmee blijven Manon van Kouswijks (1967) porseleinen bewerkingen van lepels en kopjes al te steriel.

Wie ook geïnspireerd is door wat je tijdens het eten gebruikt, is Vika Mitrichenka (1972). Bij haar serie Grandmother's Treasures, die ze voor de Amsterdamse designwinkel Frozen Fountain maakte, is de functie wel bewaard, maar overwoekerd door decoratie. Een gouden oortje aan een kopje is tot daar aan toe, maar ze heeft het melkkannetje een wel erg wuft gouden kroontje gegeven. Overal op het negendelige servies heeft Mitrichenka plaatjes geplakt van bloemen, landschapjes en zelfs het hoofd van Napoleon. De koffiepot is een kruising van twee erg verschillende modellen en is getooid met een woeste, roze bloem. Servies als een heel vrolijke 3D-collage.

In een filmpje bij de opstelling vertelt Mitrichenka dat ze vroeger op de kunstacademie van Minsk veel gewerkt heeft met de beroemde transfers van de Amsterdamse fabrikant Mulder. In het servies verwijst ze naar wel tien aardewerktechnieken. Van simpel, haast primitief Delfts Blauw tot glanzende edelkitsch.

Gelukkig heeft het museum zich ook ontfermd over het heerlijke lampje Midsummer Light, Tord Boontjes nieuwste versie van zijn bloemenguirlande die je rondom een lichtbron kunt draperen. Ook hier is de standaard vorm van een gebruiksvoorwerp verlaten. Tord Boontje heeft in zekere zin de kap van een gewone schemerlamp verknipt en opnieuw gedrapeerd. De kap is nu zelf de versiering. Anders dan bij de meeste anderen is hij niet bij een onbruikbare anti-vorm blijven stilstaan, hoe mooi die ook kan zijn, maar is de transformatie doorgegaan tot er een nieuw bruikbaar voorwerp ontstond.

Er is bij Boontje (1967) geen sprake van ironie of kritiek op nuttigheid. Voor hem is dat een te gemakkelijke uitweg van design naar kunst. Boontje is sterk door zijn vertederende speelsheid, die ook duidelijk spreekt uit de gordijnstoffen die hij in 2005 voor het Deense Kvadrat maakt. Met net echte schaduwen van bloesemtakken die toch geen schaduwen zijn maar prints, en prachtige borduureffecten die hij bereikt door bladermotieven met lasers uit de stof te snijden.

Als de expositie Gespot, aanwinsten vormgeving een doorsnee is van wat Nederlandse designers de afgelopen jaren aan kwaliteit hebben geleverd, dan is Tord Boontje bezig als de grootste van de nieuwe generatie dertigers en veertigers naar voren te komen.

Expositie: Gespot, aanwinsten vormgeving. T/m 21/5 in Stedelijk Museum Post CS, Oosterdokskade 5, Amsterdam. Dagelijks 10-18 uur. Inl.: www.stedelijk.nl, 020-5732 911