De bezoedelde bedden van een hoer

Triptiek is een verpletterende voorstelling over hoeren en hoerenlopers.

Anniek Pheifer is weergaloos als killing beauty en als verweesd meisje.

Actrice Anniek Pheifer is weergaloos als ex-prostituee in het toneelstuk Triptiek. Foto Leo van Velzen Scheveningen, 10/03/06. Beeld uit de voorstelling "Triptiek" van het Nationale Toneel regie Franz Marijnen, met Anniek Pheifer en Stefan de Walle. Premiere 18 Maart. Foto Leo van Velzen. Velzen, Leo van

Mooi en zelfbewust, strak in het zwart gekleed en de blonde haren zwaaiend rond het gezicht komt Anniek Pheifer op. Het grote publiek kent haar als Zustertje in Jiskefet of strandbitch in Costa!, maar in de voorstelling Triptiek van het Nationale Toneel speelt zij de rol van de Canadese ex-prostituee Nelly Arcan. Tijdens haar studiejaren in Montreal was Arcan werkzaam in de escortservice. Over haar schokkende belevenissen publiceerde ze het verpletterende boek Hoer. Mannen dwingen alle vrouwen tot prostitutie, luidt haar stelling. Zie de blikken eens van mannen als ze naar meisjes of jonge vrouwen kijken. Maar geen man heeft werkelijk belangstelling voor de ziel van een prostituee. Dat is haar lot en eenzaamheid.

Actrice Anniek Pheifer neemt ons mee over de bezoedelde bedden van haar verleden. De voorstelling Triptiek is te zien in een oude visafslag in de haven van Scheveningen. De tribune draait in het rond, en zo zwenken de toeschouwers langs haar badkuip, haar overvolle klerenkast, haar bidet. Dwingend aanwezig is het echtelijke bed waarin de moeder alsmaar ligt te slapen. En een man (acteur Stefan de Walle) zit naar sneeuw op de televisie te kijken. Deze acteur is de vader van de hoer en ook haar klant. In roerende videobeelden zien we een klein meisje met een pop lopen. Even later doet haar vader op zijn knieën met het meisje het bekende 'hobbelpaardje'. Dit is geen onschuldig spelletje. De prostituee wil zich bevrijden van haar verstikkende afkomst. Ze verkoopt haar lichaam in ruil voor geld. Maar niet alleen dat: ze maakt de mannen afhankelijk van haar.

Regisseur Franz Marijnen is gefascineerd door de wisselwerking tussen erotiek en dood. Opvallend mooi detail in de tekst is dat de prostituee zich Cynthia noemt. Dat is de naam van haar overleden zusje, dat ze nooit heeft gekend. Actrice Pheifer lijkt het van de daken te willen schreeuwen: 'Telkens als ik Cynthia zeg tegen een klant, dan roep ik voor hen mijn dode zuster tot leven.'

In het tweede deel van Triptiek is de man aan het woord. Zittend in een leunstoel houdt hij een bijtende monoloog over een beeldschoon meisje dat hij in het donker volgt. Zij wiegt met haar heupen. Zij versiert een taxichauffeur. Uiteindelijk blijkt zij de personificatie van de dood te zijn. De Fransman Georges Bataille (1897-1962), op wiens boeken deze tweede helft is gebaseerd, treedt met deze tekst in het voetspoor van Markies de Sade. Pervers is het zeker niet. Het is onverbloemd, gruwelijk en heftig. In het desperate spel van liefde en opoffering hebben man en vrouw elkaar nodig. Of, zoals de hoer zegt: 'De één klopt aan, de ander doet open.'

Extreme, nietsontziende liefde leidt tot de dood wil deze onthutsende voorstelling zeggen. Regisseur Franz Marijnen en zijn spelers hebben in spel, beeld en taal de extase van de liefde weergegeven. Dat is niet zoetelijk, en dat moet ook niet. Pheifer is weergaloos in haar transformatie van killing beauty die elke man weet te veroveren, die alles voor elke man doet, tot verweesde jonge vrouw die tot prostitutie verviel omdat haar ouders doods en kil waren. Zij zoekt liefde en bevrijding. Loopt ze op blote voeten in een badjas, dan is ze goudeerlijk. Opnieuw het meisje dat ze altijd was, vragend om aandacht.

Theater

Triptiek

Kniertje, Scheveningen Haven. 0900-8282999 of www.nationaletoneel.nl. ****

Kniertje, Scheveningen Haven. 0900-8282999 of www.nationaletoneel.nl.