'Tijd voor Europa om in actie te komen'

Hoe verder met de kwijnende Europese economie? Wat is het antwoord op China en Amerika? Volgende week praten de regeringsleiders daar weer over. Gaat Europa nu wel lukken wat niet eerder is gelukt? Vijf betrokken buitenstaanders geven advies.

Twee technici werken aan een telefoonlijn, met achter hen een reclamebord. China is bezig de achterstand op het Westen snel in te lopen. Foto Reuters Two telecom employees work in front of an advertisement board at a newly-established industrial park in Xiangfan, China's Hubei province March 10, 2006. Beijing has pledged to rein in growth of energy-thirsty industries, develop cleaner sectors such as services, design more efficient housing and use pricing schemes to rein in consumption. CHINA OUT REUTERS/Stringer REUTERS

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie laat de laatste maanden geen gelegenheid voorbijgaan om te benadrukken dat wat hem betreft de periode van praten in Europa voorbij is en nu het moment voor actie is aangebroken. 'The time has come for delivery', zei Barroso ook deze week weer tegenover het Europees Parlement in Straatsburg. In de immense zaal werd instemmend geklapt.

Banen en economische groei; daar draait het allemaal om. Zodra de economische motor in Europa weer begint te draaien, komt het met de rest ook wel goed, is de vaste overtuiging van de politici in Brussel. Dat zal het vertrouwen in Europa herstellen, zodat er wat minder sceptisch tegen de Europese Unie wordt aangekeken.

Gaat in Europa nu eindelijk lukken wat al jaren niet lukt: aansluiting vinden bij de rest van de wereld?

Barroso is hoopvol gestemd. 'We zien de eerste tekenen van een herstellend consumentenvertouwen, de investeringen nemen toe en de groeicijfers gaan omhoog', zei hij. Bij dezelfde gelegenheid in Straatsburg voorspelde de Oostenrijkse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Hans Winkler, wiens land momenteel als voorzitter van de EU fungeert, dat er de komende drie jaar in Europa zeven miljoen banen bij zullen komen als gevolg van het volgens hem 'gematigde herstel' van de economie. De hoop is dat in elk geval een deel van die nieuwe banen terecht zal komen bij de 19 miljoen werklozen die de Europese Unie telt.

Zes jaar geleden kwamen de regeringsleiders van de Europese Unie in de Portugese hoofdstad Lissabon in een daadkrachtige stemming bijeen. Ook toen wezen de economische parameters stuk voor stuk omhoog. Reden voor het gezelschap van leiders van de - toen nog - vijftien lidstaten om een ambitieuze doelstelling te formuleren: in 2010 zou de Europese Unie de meest concurrerende economie ter wereld moeten worden. Niet lang daarna was het gedaan met de economische opleving. Europa is alleen maar verder achteropgeraakt bij de Verenigde Staten, China en India.

De 'Lissabon-doelstelling' ging werken als een loden last en de regeringsleiders besloten vorig jaar dan ook het streven voor 2010 te laten vallen. In plaats van een waaier aan voornemens die door Brussel worden gecoördineerd, moesten de lidstaten zelf verantwoordelijkheid nemen voor door Europa geïnspireerde nationale hervormingsprogramma's.

De landen hebben eind vorig jaar allemaal bij de Europese Commissie hun lijstjes ingeleverd, maar een echt wervende Europese aanpak van de problemen sprak er niet uit. In een uiterst kritisch rapport stelde de Belgische econoom André Sapir, jarenlang adviseur van de Europese Commissie, deze week dat de lidstaten maar heel weinig hebben gedaan om hun aanpassingsplannen Europees af te stemmen zoals was afgesproken. Openlijk stelt hij de vraag of nog wel met de Lissabon-plannen moet worden doorgegaan als de lidstaten zo'n beperkte betrokkenheid tonen.

Komende donderdag en vrijdag komen de regeringsleiders in Brussel bijeen om de balans op te maken. Europa moet leveren, zei Barroso. Maar wat? Deze week zei de Belgische premier, Guy Verhofstadt, die onlangs een boek schreef met de titel De Verenigde Staten van Europa: 'Onze loonbelastingen zijn te hoog. We hebben een echte Europese sociaal-economische strategie nodig, met minima en maxima voor belastingen in Europa. Dat is de enige weg uit de huidige crisis.'

De Portugees Barroso wil een Europees energiebeleid en een Europees Instituut voor Technologie. Hij wil níét dat landen de interne markt hinderen door grensoverschrijdende fusies tegen te werken. 'Met 25 minimarkten redden wij het niet', zei hij eveneens deze week. 'Wat ik verwacht van de top van regeringsleiders volgende week is moed, ambitie en vooral actie. Het is tijd om in actie te komen.'

    • Mark Kranenburgjeroen van der Kris