Op gelijk speelveld gelden voor ieder dezelfde regels

Op de geneesmiddelenmarkt kent de strijd om de pen van de arts nieuwe spelers. De vraag of in deze strijd alle wapens mogen worden ingezet, is actueel (zie de bijdrage van Dirk Boselie in NRC Handelsblad van 1 maart over de integriteit van de advocaat en de arts in relatie tot de cliënt en de patiënt, en de brieven in deze krant van 7 maart).

De discussie draait om het financieel belonen van bepaald voorschrijfgedrag door zorgverzekeraar Menzis. De voorstanders benadrukken dat op deze wijze de zorgverzekeraar als nieuwe speler tegendruk kan bieden tegen de excessieve marketing van de farmaceutische industrie. Zo ontstaat een level playing field, waar geneesmiddelenproducenten en zorgverzekeraars strijden om de pen van de arts. Beide partijen hebben immers een belang bij de keuze van de arts voor een bepaald geneesmiddel.

Op een gelijk speelveld moeten voor alle partijen dezelfde regels gelden. Sinds 1994 gelden zeer strikte regels voor geneesmiddelenreclame, omdat men het onwenselijk vindt wanneer artsen worden verleid om op andere dan puur medisch-inhoudelijke gronden geneesmiddelen voor te schrijven. Zo mag reclame niet misleidend zijn, en is het aanbieden en accepteren van gunsten (cadeaus, financiële prikkels) als betaling voor bepaald voorschrijfgedrag uit den boze. Als een farmaceutisch bedrijf zou doen wat Menzis doet, zou dat ogenblikkelijk en met succes worden aangepakt. Dat gedrag is onaanvaardbaar en verboden.

Het is de vraag of een zorgverzekeraar, anders dan een farmaceutisch bedrijf, er wel mee weg kan komen. Als men het onwenselijk vindt dat artsen worden beloond om bepaalde middelen al dan niet voor te schrijven, moet men consequent zijn. Ongeacht wie dat doet: dat gedrag moet worden voorkomen.

Uitgangspunt in het debat is dat op de eigen verantwoordelijkheid en integriteit van de arts moet én kan worden vertrouwd. Dan is het van tweeën één: ofwel men vertrouwt op die integriteit, en dan zal de arts zich door niemand, dus ook niet door een farmaceutisch bedrijf, laten beïnvloeden. Dan zijn reclameregels overbodig.

Ofwel men erkent dat ook een arts een mens is en dus beïnvloedbaar, en dan maakt het niet uit van wie die beïnvloeding afkomstig is. In die redenering zouden de strenge reclameregels voor iedereen moeten gelden.