György Kurtág

'Schrijvers en muziek' is het thema van de boekenweek, 'componisten en schrijvers' is een vanzelfsprekend neventhema. Het geschreven woord is nog altijd een van de belangrijkste uitgangspunten voor componisten, zoals ook weer prachtig te horen is op een opname van Kurtágs Kafka-Fragmente (1987) door het klankrijke duo Juliane Banse (sopraan) en violist András Keller (viool).

Kurtág (die onlangs tachtig werd) isoleerde allerlei zinnen uit brieven, dagboeken en andere niet gepubliceerde teksten uit de nalatenschap van Franz Kafka. Uit hun oorspronkelijke verband gehaald, krijgen ze een poëtische lading: 'Geschlafen, aufgewacht, geschlafen, aufgewacht, elendes Leben.'

Kurtág zet de fragmenten op expressieve, dikwijls ook beeldende wijze. Hoor de expressionistische uithalen van Banse in Nichts dergleichen. Zíe de viool gelijkmatig voortstappen in Die Guten gehn im gleichen Schritt, terwijl de zang eromheen wervelt ( 'Ohne von ihnen zu wissen, tanzen die andern um sie die Tänze der Zeit').

Met uiterst beperkte middelen (zang en viool) weet Kurtág een universum te scheppen waarin alle facetten van Kafka's persoonlijkheid doorschemeren: angst, schaamte, isolement. En liefde: Treurige, dissonante glissandi wenen om een verloren liefde in Zu spät.

Jochem Valkenburg

Juliane Banse en András Keller. György Kurtág: Kafka-Fragmente. (ECM New Series 1965). Op 21/3 voeren Salomé Kammer en Carolin Widmann de Kafka Fragmente uit in Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam. Info: www.muziekgebouw.nl.