'Gun kinderen de uitdaging én de voldoening'

Wiskunde is moeilijk, maar dat is nu juist het leuke ervan, vindt Klaas Landsman. Zijn boodschap aan de scholen luidt: gun kinderen de uitdaging én de voldoening.

Hoogleraar wiskunde Klaas Landsman: Wiskunde is te gemakkelijk gemaakt.' Foto flip franssen Nederland, Nijmegen, 17-3-2006 Klaas Landsman, wiskunde Radboud universiteit Foto: Flip Franssen, NVF, 024-3238442 Franssen, Flip

Landsman is hoogleraar wiskunde aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Zoals veel anderen maakt hij zich zorgen over de matige belangstelling voor bètastudies in Nederland. Die wordt volgens hem mede veroorzaakt door de eenheidsworst die leerlingen op de scholen wordt voorgehouden. Wiskunde is te gemakkelijk gemaakt', vindt hij. De groep die het hele programma aan kan, is daardoor groter. Maar dat is een soort uitmiddeling waar je niets aan hebt. De prikkel is weggenomen. Op de middelbare school is de abstractie uit het vak gelicht en hebben we een soort verhaaltjeswiskunde gekregen. En bij natuurkunde is de wiskunde grotendeels uit het vak gehaald, zodat leerlingen niet meer geconfronteerd worden met een echte toepassing van het vak wiskunde, terwijl ze die denk ik juist enorm zouden waarderen.'

Enkele maanden geleden was Landsman spreker op de eerste Universumlezing, een initiatief van het Platform Bèta Techniek dat in opdracht van het ministerie de belangstelling voor de bètavakken moet zien te vergroten. Daar zei hij: Bèta is topsport voor het brein. En elke topsporter weet: daarvoor moet je heel hard trainen. No pain, no gain. Er is geen alternatief voor het eenzaam op je kamertje begrijpen van zoiets ingewikkelds als een wiskundig argument. Dat is lang niet altijd leuk en we kunnen maar beter niet net doen alsof het dat wel is.'

Is dat niet juist het probleem? Iedereen weet toch dat topsport maar voor weinig mensen is weggelegd?

Ja, maar niettemin willen honderdduizenden kinderen voetballen en echt harder trainen dan je zou verwachten gezien hun niveau. Zelfs al weten ze dat topsport een eenzaam traject is en je er ontzettend veel voor over moet hebben. Aan de andere kant wil ik ook weer niet te véél nadruk leggen op wat er moeilijk is aan wiskunde. Het gaat juist om de voldoening die je zult hebben als je de moeilijkheden overwint. Ik liet in mijn lezing fragmenten zien van Johan Cruijff die eerst heel hard traint en totaal buiten adem raakt en de week daarop een prachtige actie aflevert waarvoor hij gefeliciteerd wordt door iedereen om hem heen.'

Hoe kun je kinderen ervan overtuigen dat dit met een vak als wiskunde ook zo werkt?

Door te laten zien dat je daarmee kunt doorgronden hoe de wereld om je heen in elkaar zit. In mijn lezing gaf ik het voorbeeld van de mobiele telefoon. Dat is een apparaat dat prachtig in elkaar zit. Je moet kinderen ervan weten te overtuigen dat het leuk is om te weten hoe het ding werkt. Precies de andere kant op dus dan Philips met de slogan 'Sense and simplicity', dat kennelijk vindt dat de gebruiker niets méér hoeft te weten van een apparaat dan waar de aan- en uitknop zit. Om dat te bereiken leveren ze overigens wel briljante technologische prestaties maar die worden verdoezeld. En wat ook niet werkt volgens mij is zoals nu vaak gebeurt: het wijzen op het beroepsperspectief. Dat is prima voor wiskundigen hoor, maar de nieuwsgierigheid, daar gaat het om.'

Maar dat gebeurt nu toch ook veel meer dan vroeger bij de bètavakken, dat aansluiten bij de werkelijkheid?

Ja, maar op een heel oppervlakkig niveau. Als je het goed doet, en dat kan alleen door er allerlei oefeningen aan vooraf te laten gaan die heel technisch en wiskundig zijn, dan zou je ze denk ik wel pakken. Als je maar uitlegt waarom je eerst die oefeningen moet doen. Terwijl ze vroeger alleen maar algebra deden zonder dat daarna de dvd-speler aan de orde kwam. Daar ben ik ook niet voor. Maar het is nu naar de andere kant doorgeslagen, alleen de dvd-speler maar niet het harde materiaal - lasers en atomen - om echt te begrijpen hoe die werkt. Kinderen zijn heel slim, dat doorzien ze. Vergelijk het maar weer met sport. Als je met voetballen alleen leert op een doel van honderd bij tien meter te schieten dan schiet je er wel in, maar krijg je niet het gevoel dat je leert voetballen. Wie wil in zo'n club spelen? Je moet op een normaal doel leren schieten, of zelfs op een extra klein doel.'

Marlies Hagers