Eindelijk iemand in de cel bij het Strafhof

Het Internationale Strafhof heeft zijn eerste verdachte in de cel in Scheveningen. De opluchting zal groot zijn bij de aanklagers, die de afgelopen jaren inertie werd verweten.

Terwijl alle aandacht van degenen die het Internationale Strafhof volgen gericht was op de Oegandese rebellenleider Joseph Kony, leek de Congolees Thomas Lubanga bijna letterlijk uit de lucht te vallen. Gisteren werd de oud-militieleider van Kinshasa naar Den Haag gevlogen, de eerste arrestant van het strafhof (ICC).

Sinds de oprichting op 1 juli 2002 van het eerste permanente tribunaal voor de berechting van genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid is de aanklagers geregeld inertie verweten. Ze zouden te traag zijn met onderzoek naar mogelijke zaken en het opstellen van aanklachten. En als er eenmaal aanklachten zouden zijn, moesten de verdachten nog gepakt worden. Vorige week hadden zes van de achttien rechters van de drie strafkamers hun eerste driejarige termijn erop zitten zonder een echt strafproces gevoerd te hebben.

Op 13 oktober vorig jaar 'ontzegelde' de Argentijnse hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo de eerste arrestatieverzoeken, nadat die waren uitgelekt. De verzoeken waren in juli van dat jaar neergelegd bij de Oegandese autoriteiten. Het ICC vroeg om de arrestatie van Joseph Kony en vier andere leiders van de occulte rebellenbeweging Verzetsleger van de Heer, (LRA) wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Vooral de rekrutering en inzet van kindsoldaten wordt hun aangerekend. Ocampo sprak de hoop uit dit jaar de eerste beklaagden vast te hebben. Dat is gelukt, al is het iemand anders dan gedacht.

Vol verwachting liet de griffier, de Fransman Bruna Cathala, vorige maand nog de twaalf cellen in de Scheveningse gevangenis zien die zijn gereserveerd voor beklaagden van het ICC. De gevangenen zouden in dezelfde vleugel terechtkomen als waar momenteel ruim veertig beklaagden van het Joegoslavië-tribunaal zitten. 'We zijn klaar om gedetineerden te verwelkomen', zij Cathala. Daarbij herhaalde hij nog eens dat het strafhof voor arrestaties de hulp van de betrokken staten behoeft.

Zoals het Joegoslavië-tribunaal worstelt met medewerking van Servië voor de arrestatie van de Bosnisch-Servische leiders Mladic en Karadzic, zo waarschuwen critici van het ICC dat het moeilijk zal zijn om Kony te vangen. Hoewel de Oegandese regering zelf de zaak naar het strafhof heeft gestuurd, is de verdenking dat diezelfde regering niet veel haast heeft met de arrestatie omdat ze dan misschien zelf ook verantwoording zou moeten afleggen voor oorlogsmisdaden.

Nadat de arrestatieverzoeken uitlekten, werd het alleen maar moeilijker om de LRA-leiders te arresteren. Het Oegandese leger dacht in februari Kony op de hielen te zitten in Zuid-Soedan, maar hij zou zijn ontkomen naar het noorden van Congo.

Het op 10 februari uitgevaardigde arrestatieverzoek voor Lubanga, die wordt gezocht wegens de rekrutering van kindsoldaten, is dan ook zorgvuldig geheim gehouden. Het werd pas ontzegeld toen het Franse Herculesvliegtuig was opgestegen uit Kinshasa.