Een gijzelaar van zijn hebzucht

Volleyballer Guido Görtzen (35) speelt voor een riant salaris bij de Russische club Iskra Odintsovo. Maar het dagelijks leven ervaart hij als een straf. 'Ik heb mijn situatie behoorlijk onderschat.'

Guido Görtzen in een besneeuwd Moskou: 'Op een trainingskamp kom je buiten de deur hooguit wolven tegen.' 11-03-2006 VOLLEYBAL: REPORTAGE GUIDO GORTZEN: MOSKOU Guido Gortzen op bezoek bij Plantina Longa Copyrights: WWW.FOTOHOOGENDOORN.NL Hoogendoorn, Ronald

Tot letterlijk welke prijs wil je sporten? Stel die vraag aan Guido Görtzen en de volleyballer heft één lange klaagzang aan over zijn verblijf in Rusland. Er deugt in Görtzens ogen weinig bij de club waar hij speelt, terwijl de kilheid van de Russische samenleving zijn hart al geruime tijd geleden heeft versteend.

Görtzen is doodongelukkig in Moskou en komt er rond voor uit dat hij te begerig is geweest. Zijn aangezwollen bankrekening vergoedt in zijn beleving bij lange na niet de treurnis van zijn tijdelijke bestaan. Vooral de afwezigheid van zijn vrouw en twee kinderen weegt zwaar.

Görtzen vindt de prijs voor zijn verblijf in de Moskouse voorstad Odintsovo daadwerkelijk te hoog, hoewel hij daarover bij terugkeer in Nederland waarschijnlijk genuanceerder zal denken. Maar dat duurt nog twee maanden. Tot die tijd voelt de volleyballer zich een gijzelaar van zijn hebzucht. Met gevoel voor understatement: 'Ik heb mijn situatie behoorlijk onderschat.'

Over de plaats van het interview hoeft Görtzen niet lang na te denken: 'Ik kom wel naar het hotel waar je verblijft.' Is hij er ook even uit, weg uit zijn appartement van twaalf hoog in Odintsovo, weg uit de omgeving die hem versombert. Görtzen is blij dat de finale van een Europees vrouwenvolleybaltoernooi en de wereldkampioenschappen indooratletiek in één weekeinde veel landgenoten naar Moskou hebben gebracht. Kan hij zich eindelijk warmen aan Hollands gezelschap; gezellig bijpraten met oude bekenden, een 'bakkie doen', maar vooral zijn hart luchten.

In de lunchroom op de 31ste verdieping van het statige hotel Ukraina, 120 meter boven de besneeuwde Moskouse grond, rekent Görtzen meedogenloos af met de trainer van zijn club Iskra Odintsovo, vertelt hij over maffiose praktijken waaraan sporters blootstaan en oordeelt hij uitgesproken negatief over de Russische volksaard. Exemplarisch voor zijn gemoedstoestand na anderhalf jaar Rusland, is zijn antwoord op de vraag na zijn jeremiade of hij nog iets positiefs over Rusland te melden heeft? Zonder een spoor van cynisme: 'Daar moet ik héél lang over nadenken.'

Dat roept de vraag op waarom Görtzen vorig jaar in hemelsnaam heeft bijgetekend. Na één seizoen wist hij toch dat veel zaken bij Iskra Odintsovo hem matig bevielen en hij het verblijf in Rusland voornamelijk als een martelgang had ervaren. 'Maar na afloop van het seizoen ben je na twee weken Nederland alle shit vergeten', zegt Görtzen. 'Als je dan thuis heerlijk in het zonnetje zit en je voelt je goed, dan heb je de neiging snel te tekenen als je een goed contract onder je neus geschoven krijgt. Maar als ik op dit moment een contract van een miljoen dollar kreeg voorgelegd, zou ik absoluut niet tekenen.'

Als verzachtende omstandigheid kan Görtzen aanvoeren dat zijn situatie in het tweede jaar ingrijpend is verslechterd. Waar hij vorig seizoen de eerste maanden van zijn verblijf nog werd vergezeld door zijn vrouwen en twee kinderen, moest de volleyballer deze keer alleen de tijd zien door te komen. De familie bleef achter in Nederland, omdat de oudste leerplichtig is geworden. En het gezin geregeld laten overkomen, was geen optie omdat Görtzen meestal met zijn teamgenoten in het sportcomplex van de club buiten de stad zit opgesloten.

Die internering is een nieuwe verplichting, omdat de club dit seizoen een eigen trainingsaccommodatie in gebruik heeft genomen. En Görtzen had zich niet gerealiseerd hoe nadelig de gevolgen zouden zijn. 'Het complex bestaat uit vijf barakken en ziet er uit als een concentratiekamp. Het ligt op drie kwartier rijden van Moskou in een bos, echt in the middle of nowhere. De dagen dat we er verblijven, doe je niets anders dan trainen, eten en slapen. Ja, je kijkt eens een video op je laptop, maar dat is het dan. Ik had er geen rekening mee gehouden dat we zo vaak op het trainingscomplex zouden verblijven. Thuis ga je met een medespeler nog eens koffie drinken of bezoek je een café, maar op trainingskamp kom je buiten de deur hooguit wolven tegen.'

En dat kleine beetje afleiding heeft Görtzen hard nodig om zijn dips te overwinnen. Op die momenten voelt hij zich zo ellendig dat de neiging om te vluchten groot is. 'Als ik me niet lekker voel, ben ik zeer vermoeid, fysiek maar vooral mentaal. Dan wil ik alleen maar naar huis, naar mijn vrouwen en kinderen. Als binnenkort de reguliere competitie is afgelopen, ga ik voor drie dagen naar Nederland. Daar kijk ik erg naar uit. De tijd is weliswaar kort, maar de positieve energie die ik dan opdoe, heb ik hard nodig om de laatste anderhalve maand te kunnen uitzitten. Nee, daarna keer ik pertinent niet terug naar Rusland. Ik kan naar een Italiaanse club, maar dan zal mijn situatie niet wezenlijk veranderen, afgezien van het prettiger leefklimaat in Italië en de wetenschap dat ik er de tijd makkelijker zal doorkomen. Ik geef er de voorkeur aan voor een redelijk salaris bij een Nederlandse club te gaan spelen.'

Maar tot die tijd moet Görtzen de play-offs van de Russische competitie afwerken en nog een zestal weken het 'geneuzel' van trainer Sergei Tsvetnov aanhoren. Want in Görtzens ogen is de coach volkomen ongeschikt voor topvolleybal. Cynisch: 'Hij leest wel eens volleybalblaadjes, maar heeft niet het niveau dat hij zou moeten hebben. Hoe zo'n man dan aan die baan komt? Door zijn positie in het leger. Iskra is nauw verbonden met het onderdeel dat verantwoordelijk is voor de mobiele raketinstallaties. Ik communiceer met hem in het Engels; maar zo weinig mogelijk omdat hij de taal gebrekkig spreekt. Gelukkig maar, want ik heb allerminst behoefte om uitgebreid met hem te praten.'

En als Görtzen al wat tegen Tsvetnov zegt, is dat vaak in een ruzieachtige sfeer. Hoewel hij doorgaans domweg uitvoert wat hem wordt opgedragen, valt hij zo nu en dan uit tegen de trainer. Görtzen: 'Soms wordt het me te veel. Bijvoorbeeld als de spelverdeler weer eens wordt uitgescholden. In Rusland heeft een spelverdeler een hondenbaan; als een aanvaller de bal niet goed slaat, krijgt de spelverdeler altijd de schuld. Zelfs als hij in een eenmansblok slaat, ligt dat aan de set-up. En iedereen schuift zijn verantwoordelijkheid maar af op de spelverdeler. Daar kan ik slecht tegen. Soms explodeer ik en pik ik dat asociale gedrag niet langer. Na zo'n uitbarsting weet de trainer nooit wat hij zeggen moet.'

Er zijn meerdere verschillen tussen Russische en buitenlandse spelers heeft Görtzen gemerkt. Onder andere in de banden met de maffia. Waar veel volleyballers zijn gedwongen tot het betalen van beschermgeld, wordt Görtzen naar zijn zeggen ongemoeid gelaten. 'Ja, ik ben vorig seizoen tijdens een jubileumfeest van de club ooit benaderd door types die vroegen of ik buiten een sigaret met ze wilde roken. Maar ik hield me van de domme en heb net gedaan of ik ze niet verstond. Gelukkig hebben mensen van de club die jongens bij me weggehaald, zodat de situatie zich vanzelf oploste. Maar wat ik later begreep, beginnen de onderhandelingen over afpersing op die manier.'

Hoewel Görtzen de ervaring vervelend vond, keek hij er niet van op. Hij kende de verhalen van ploeggenoten en ziet zo nu en dan in de kleedkamer met eigen ogen de reacties op maffiose praktijken. Görtzen was hooglijk verbaasd toen hij voor het eerst aanvoerder Misha Beketov met een pistool zag zwaaien. Minzaam lachend: 'Nee, dat had ik nog nooit meegemaakt. In eerste instantie schrik je, maar later word je nieuwsgierig en wil je weten hoe zo'n ding eruit ziet. Maar het verbaasde me ook niet echt dat Beketov een pistool op zak heeft. Ik heb het idee dat hij zelf ook een louche type is; je voelt dat hij connecties heeft. En deels begrijp ik het wel. Als je veel verdient in Moskou en in een grote auto rijdt, loop je het risico dat bij een stoplicht een pistool tegen je slaap wordt gedrukt en overvallers er met je auto vandoor gaan. Iedereen die gevaar loopt, heeft minstens een honkbalknuppel achter zijn stoel liggen.'

En volleyballers in Rusland behoren tegenwoordig tot die kwetsbare categorie, omdat zij veel verdienen. Zoveel dat er geen Russische speler meer in de Italiaanse competitie actief is. Görtzen merkt aan alles rond zijn club dat geld geen probleem is. Natuurlijk is er zijn riante salaris, maar ook de goede voorzieningen op het trainingscomplex. Naast een splinternieuwe sporthal kan de selectie van Iskra beschikken over een zwembad, een sauna en een modern krachthonk.

En wat te denken van het vervoer naar uitwedstrijden. Iskra Odintsovo verplaatst zich met een privé-vliegtuig, dat van alle gemakken is voorzien. Görtzen: 'Er is een speciale vip-afdeling voor de zes basisspelers en de technische staf. Je hebt daar een computer tot je beschikking, je kunt een film bekijken of naar een cd luisteren. Bovendien is er een barretje.'

Görtzen kan weinig sympathie opbrengen voor de volksaard van de Russen, die hij grosso modo als onbeschaafd en afstandelijk typeert. 'De eerste keer dat ik samen met mijn vrouw met de clubleiding sprak, werd ze volledig genegeerd. Inmiddels ben ik erachter dat er nog veel schort aan de emancipatie van de vrouw in Rusland. Ze moeten vooral hard werken en thuis zorgen dat het eten op tijd klaar is. Maar ook in andere opzichten is het gedrag van de Russen stuitend. Er wordt voorgedrongen bij kassa's en niemand die een deur open doet voor vrouwen met een kinderwagen.'

Naarmate de datum van de definitieve terugreis nadert, is Görtzen in toenemende mate met zijn gedachten bij Nederland. Hoewel hij op een leeftijd is gekomen dat de gemiddelde volleyballer aan afbouwen denkt, heeft Görtzen zich zelfs weer beschikbaar gesteld voor het Nederlands team. Weliswaar op voorwaarde dat Peter Blangé de nieuwe bondscoach wordt, maar toch. Görtzen had na de Olympische Spelen van Athene in 2004 immers samen met Reinder Nummerdor en Richard Schuil afscheid genomen als international. 'Ja, maar nooit definitief', zegt hij. En met lichte ironie: 'Ik heb ook nooit bloemen en een onderscheiding gekregen.'

Naast persoonlijk interesse komt Görtzens beschikbaarheid ook voort uit zijn betrokkenheid bij het volleybal in Nederland. De volleyballer die 397 interlands heeft gespeeld en als enige nog actief is uit de ploeg die bij de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta de gouden medaille won, heeft met lede ogen de teloorgang van het nationale team aanschouwd. 'De afgelopen jaren is er niet uit de spelers gehaald wat erin zit. En ik denk dat Blangé momenteel de enige is die daar verandering in kan brengen. Als de spelers niet naar hem willen luisteren, is het einde echt zoek.'