Chagrijnige mullah wordt geile biseksuele flessengeest

Ralf König, Duits stripmaker, laat zien dat getekende religiegrappen na de cartoonrel nog steeds mogelijk zijn, schrijft Ellen de Bruin

POST-DENEMARKENCARTOON: 'Als vertegenwoordigers van Westerse waarden en tolerantie verontschuldigen wij ons vele malen voor onze vrijheid van pers en meningsuiting.' ' En uw gevoel voor humor?! Wie verontschuldigt zich voor uw gevoel voor humor?!' Illustratie Ralf König König, Ralf

Waarom hebben streng religieuze mannen in het Midden-Oosten een baard en dragen hun vrouwen allesverhullende kleding? Die gedragsregels zijn ontstaan, vertelt de Duitse tekenaar Ralf König in zijn graphic novel Dschinn Dschinn, toen de gevreesde, slechtgehumeurde mullah Mufti Abdullah Abba Schachmatt eeuwen geleden in het oasestadje Jammerjalla (in de woestijnstaat Waschmitdash) een heilig visioen kreeg nadat hij bij een straatstalletje iets verkeerds had gegeten. Door zijn buikkrampen heen hoorde hij de bulderende stem van aartsengel Gierstmeel door de donkere nacht: 'Du sollst nicht Fussball spielen!' - en de engel vervolgde met wat er voortaan nog meer moest en niet meer mocht.

Geen muziek meer, want dat tot dansen leidende getingeltangel is een gruwel. Geen getortel en geliefkoos meer op straat, want zulke ontucht is satanisch en een gruwel. Mannen moesten hun baard laten staan, want de baard is het sieraad van de man en scheerschuim is een gruwel. En vrouwen moesten voortaan volledig gesloten burka's dragen in plaats van die met een uitsparing voor neus en ogen, want dat mannen op straat opgewonden kunnen worden bij de aanblik van ook maar een glimpje vrouwenvlees is een gruwel.

De mullah is het er allemaal helemaal mee eens, maar wat dit laatste punt betreft, ziet hij wel een klein probleempje. Want vrouwen, die gebruikte hij nu juist altijd als ploegdieren: 'Maar onder zulke doeken zouden ze niets zien en als wandelende tuinafvalzakken tegen huizen, muren en dadelpalmen lopen!' Dan moeten ze maar binnenblijven, gebiedt de aartsengel. 'Ja, meester', zegt de mullah. 'Maar hoe moeten ze dan boodschappen doen en de akkers ploegen en de lasten dragen, terwijl wij mannen ons zo belangrijk de zak krabben en in de neus peuteren?' 'Bedenk maar wat', zegt de stem. 'Dat was het. Ik ben weg.'

Ralf König, de populairste striptekenaar van Duitsland, houdt erg van clichés en van de overdrijving als stijlfiguur en hij richt zijn tekenpen graag op zichzelf en de hele wereld - het westen én het oosten. In de 26 jaar dat hij strips tekent, had hij zich nog nooit afgevraagd of hij iemand beledigde. Maar terwijl hij bezig was met Dschinn Dschinn werd Theo van Gogh vermoord, en toen voelde König voor het eerst in zijn leven de behoefte aan zelfcensuur, vertelde hij onder meer aan de Frankfurter Rundschau. König is er helemaal niet gelukkig mee, maar de woorden 'Islam', 'Koran' en 'Allah' komen in zijn strip niet voor.

Maar toen eerder dit jaar de rel om de Deense cartoons losbarstte, was König wel de eerste om een aantal 'moslimcartoons' te tekenen, over die zelfcensuur en de angst voor moslimgeweld. Ze werden gepubliceerd in de Frankfurter Allgemeine Zeitung en een aantal andere Duitse kranten, en ook in Charlie Hebdo, het Franse striptijdschrift dat onder politiebewaking kwam te staan nadat het de Deense cartoons had afgedrukt. König werd meteen door allerlei kranten en tijdschriften om commentaar gevraagd, want Dschinn Dschinn was ook uitgekomen in oktober 2005, precies in de periode dat ook de moslimcartoons verschenen in de Jyllands-Posten.

Hij vertelde in diverse interviews over zijn verbijstering over de cartoonrel, de noodzaak om te kunnen beledigen ('een karikatuur die niets durft, is dodelijk saai'), zijn respect voor Ayaan Hirsi Ali ('ik neem mijn hoed af voor die vrouw, omdat zij de dingen bij de naam noemt'), en de eigenschap van extreem gelovigen om extreem snel beledigd te zijn ('als je iets gelooft, dan geloof je het toch, wat kunnen een paar domme cartoons daar nu aan veranderen?'). (König wil nu even geen nieuwe journalisten meer te woord staan, laat hij weten; hij is 'microfoonmoe' en moet dringend doorwerken aan het vervolg op Dschinn Dschinn.)

ZELFCENSUUR

König kreeg in Duitsland geen enkele reactie van moslims op zijn strip, vertelde hij, maar hij begrijpt ook niet wat die er erg aan zouden kunnen vinden. 'Ik heb de rol van de vrouwen onder het Taliban-regime alleen maar in het absurde getrokken', zei hij onder meer tegen de Frankfurter Rundschau, 'wat nog helemaal niet zo eenvoudig is, gezien de realiteit!'

Zelfcensuur is dan ook niets voor König. De 45-jarige Duitser, momenteel woonachtig in Keulen, maakt al sinds 1979 strips die weinig aan de verbeelding overlaten. König is zelf homo en zijn werk zit vol homoseksuele relatieperikelen, inclusief broeken vol bobbels, blote piemels in diverse stadia van opstanding en veel brede behaarde borsten, want daar is hij dol op ('blij dat ik zelf niet behaard ben', werd hij geciteerd in de Berliner Zeitung, 'dan zou ik maar als een debiel thuis blijven zitten en er een beetje bij mezelf in rondkroelen'). Maar ook hetero's en hun relatieproblemen worden genadeloos op de hak genomen - König voelt ook wat dat betreft de tijdgeest perfect aan. En Königs werk kan op het eerste gezicht misschien plat lijken, maar het gaat bij hem uiteindelijk altijd over, pak 'em beet, de onmogelijkheid van de liefde of wat mensen elkaar aandoen vanuit religieuze of andersoortige verblinding. Logische thema's voor een homoseksuele jongen die in een streng katholiek dorpje opgroeide, religie al op jonge leeftijd onzin vond, en daarover door zijn ouders met rust werd gelaten.

Königs strips gaan altijd over homo's, maar er is daarnaast steeds meer bijgekomen. Zijn eerste lange (en verfilmde) stripverhaal Der bewegte Mann (1987) gaat over een homo die verliefd wordt op een klassieke foute heteroman met bindingsangst. Maar König verstripte ook Aristophanes' Lysistrata, over vrouwen die in seksstaking gaan omdat de mannen steeds oorlogvoeren - bij König betekent zoiets vanzelfsprekend uitbreiding van de gay community - en zijn graphic novel Jago is een Shakesperarestrip.

LUSTVIJANDELIJK

Dschinn Dschinn ging hij maken omdat hij de tegenstelling tussen de zinnelijkheid van het haremrijke Midden-Oosten van '1001 nacht' en de 'lustvijandelijkheid' van het Taliban-regime spannend vond, vertelt hij. Zo had hij in een krantenbericht gelezen dat mannen in Afghanistan opgewonden raakten van het getik van damesschoenen, het enige vrouwelijke dat er nog aan totaal bedekte vrouwen te bespeuren valt. Dus gebeurt dat in zijn strip ook.

Maar bij König is het gevolg dat alle vrouwen ineens opwindende schoentjes willen kopen, iets waar een homoseksuele schoenverkoper handig gebruik van maakt. De mullah wil de schoenverloper vervolgens laten stenigen, maar de schoenennicht beschikt over toverkracht en verandert de geestelijke in een goddelijk belichaamde flessengeest (een djin) die er genoegen in schept zowel vrouwen als mannen seksueel te plezieren. En deze djin duikt in het verhaal eeuwen later weer op in Aken in 2006 in een appartement met een dikke nicht en een Brigdet Jones-achtige single, die beiden problemen hebben met mannen, en de diensten van de djin graag gebruiken. Hoe het afloopt als de betovering wordt verbroken, zullen we in mei weten, als het tweede (tevens laatste) deel van Dschinn Dschinn verschijnt.

Is het niet onbehoorlijk tegenover gelovigen, vroeg de Frankfurter Rundschau nog, om een mullah in een geile, biseksuele flesgeestgigolo te veranderen? Maar daar wil König echt niet aan. Hij wil religie nu eenmaal niet met fluwelen handschoenen hoeven aanpakken: 'Het is in de eerste plaats onbehoorlijk om die schoenenverkoper te stenigen.' En hij had de verandering ook gewoon nodig, voegt hij eraan toe, verhaaltechnisch gezien. 'Ik moest een aantrekkelijke kerel van die mullah maken, want wat moet je met zo'n Taliban-type aan de ontbijttafel? Dan ga je toch snel bepaalde dramaturgische grenzen over.' Ralf König: 'Dschinn Dschinn: der Zauber des Schabbar' Rowohlt Verlag, Reinbek bei Hamburg. € 9,90www.ralfkoenig.deDe strips van König werden onder meer vertaald in het Deens, Engels, Fins, Frans, Spaans en Zweeds, maar de meeste (nog) niet in het Nederlands