'We moeten leren respecteren'

Kosovo-Albanezen en Serviërs praten volgende week in Wenen onder VN-leiding opnieuw over de vraag of Kosovo onafhan-kelijk mag worden of deel van Servië moet blijven.

Fadmir Sejdiu, de neiwue president van Kosovo (Foto AP) Kosovos new President Fatmir Sejdiu speaks during an interview with Associated Press in his house in Pristina, Kosovo, on Friday, Feb. 10, 2006. Sejdiu, 54, was elected president by Kosovo lawmakers Friday. He is considered a moderate in the province's largest party. He has held various positions in the party since the early 1990s, and has served as a member of Kosovo's parliament since 2001. He holds a law doctorate and is a professor at Pristina University. (AP Photo/Visar Kryeziu) Associated Press

Hij geldt als een man zonder vijanden: van alle kanten kwamen positieve reacties toen begin februari de jurist en hoogleraar Fatmir Sejdiu werd gekozen tot opvolger van de in januari overleden president van Kosovo, Ibrahim Rugova. Sejdiu was jarenlang secretaris-generaal van diens Democratische Liga van Kosovo (LDK). De 54-jarige Sejdiu was een van de eerste Albanese politici die na de oorlog van 1999 weer contacten aanknoopte met de Kosovo-Serviërs.

Op dit moment wordt onderhandeld over de toekomst van Kosovo. Twee jaar geleden waren de Serviërs nog doelwit van een pogrom. Hoe kan men de Servische minderheid hier het best beschermen - met veel autonomie, of met veel integratie?

Sejdiu: 'We willen onafhankelijkheid, en wel een onafhankelijkheid voor alle burgers van Kosovo. Om dat te bereiken brengen we in praktijk wat in Amerika affirmative action heet. De minderheden doen volop mee binnen alle instanties. Het doel is integratie: volledige bewegingsvrijheid, volledige communicatie en gemeenschappelijk handelen in de instanties. U weet dat negentig procent van de inwoners Albanees is en dat alle minderheden samen nog geen tien procent van de bevolking uitmaken. Toch zijn ze tot dertig procent vertegenwoordigd in de instanties.'

Moeten er voor de Albanezen en Serviërs gemeenschappelijke scholen komen?

'Zeker. We zijn nooit voor een scheiding geweest. We moeten een systeem scheppen waarin alle nationale gemeenschappen hun eigen waarden kunnen terugvinden. We willen in geen geval het leed dat we hier zelf geleden hebben.'

Er is in Kosovo nog steeds een verdeelde stad: Mitrovica. Kunt u zich voorstellen dat zij ooit nog een functionerende gemeente wordt?

'We hebben in Mitrovica een territoriale oplossing nodig die voor iedereen acceptabel is, zonder privileges voor Albanezen en Serviërs. Elke deling is in strijd met het doel van een multi-etnisch Kosovo.'

Wat betekent dat concreet voor Mitrovica?

'Dat zijn we aan het uitzoeken. Misschien moeten er deelgemeenten komen, zoals ook elders gebruikelijk. Dus: Serviërs moeten kunnen terugkeren naar hun woningen in het nu Albanese deel van de stad en omgekeerd.'

De Serviërs zien dat anders - zij willen meer autonomie en minder integratie. Moet men niet vrezen dat als de oplossingen richting integratie het winnen, er over tien jaar nog minder Serviërs in Kosovo wonen?

'Ik wil bereiken dat Albanezen, Serviërs, Bosnische moslims, Turken, alle volksgroepen, zich hier in gelijke mate thuis voelen.'

Gaat u de Serviërs die Kosovo de afgelopen jaren hebben verlaten, vragen terug te keren?

'We doen alles om de omstandigheden te scheppen die een terugkeer aantrekkelijk maken. Ook honderdduizenden Albanezen hebben immers Kosovo verlaten. Ze zullen terugkeren als er betere economische omstandigheden en de omstandigheden van een rechtsstaat bestaan.'

Op het statusoverleg praat u met vertegenwoordigers van de Kosovo-Serviërs die door niemand zijn gekozen. Kunt u er zeker van zijn dat zij de belangen van de Kosovo-Serviërs vertegenwoordigen?

'Dat is nu eenmaal de delegatie die door Belgrado is samengesteld. Eigenlijk moet onze Kosovaarse delegatie de belangen van alle burgers van Kosovo behartigen, niet alleen die van de Albanezen.'

Hebt u eigenlijk ooit een tijd gekend waarin Albanezen en Serviërs vreedzaam samenleefden?

'Belangrijk is dat we leren elk mens met zijn waarden te respecteren. We leven allemaal onder dezelfde hemel. We willen dat ook de Serviërs Kosovo als hun vaderland beschouwen.'

De Kosovo-Albanezen beroepen zich op twee tradities, die van het vreedzame verzet - waar u bij hoort - en die van het actieve militaire verzet van het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK. Overal zijn de UÇK-symbolen te zien. Kan dat zo blijven als de Serviërs zich hier thuis moeten voelen?

'Ons doel, vooral dat van president Ibrahim Rugova, was het Kosovo een oorlog te besparen. De oorlog werd ons opgedrongen. De Kosovaren werden met honderdduizenden tegelijk verdreven. Dat heeft geleid tot militair verzet - normaal in een oorlog. Maar in de toekomst wordt het onafhankelijke Kosovo een factor van vrede.'