Voor GroenLinks wijst uitslag A'dam één kant op

De PvdA in Amsterdam wil best met de VVD in het college. Maar gesprekspartner GroenLinks ligt dwars. 'De kiezer wil geen rechtse partij erbij.'

Het had iets van een openbaar gericht gisteren in de gemeenteraad van Amsterdam. De PvdA had nog steeds oren naar een 'links college met een liberaal randje', zo zei fractievoorzitter Lodewijk Asscher. Alleen wilde GroenLinks tot nog toe niet over samenwerking met de VVD praten. Of GroenLinks die blokkade even in het openbaar wilde herhalen. Dat was geen probleem voor die partij. 'De kiezer heeft een college met een rechtse partij niet bedoeld', zei Maarten van Poelgeest.

En zo kwam met de eerste vergadering van de nieuwe gemeenteraad voorlopig een eind aan de periode van zestien jaar dat de VVD met de PvdA in het college van Amsterdam zat. De komende weken gaat de PvdA met GroenLinks onderhandelen om een nieuw 'stabiel en daadkrachtig' college te vormen.

Opmerkelijk was dat de PvdA het als grootste partij aan GroenLinks liet om de VVD uit te sluiten. Alsof Asscher wilde zeggen: aan mij heeft het niet gelegen. De toorn van de Amsterdamse VVD richtte zich daarna ook op GroenLinks. Ouderwetse machtspolitiek, smaalde demissionair VVD-wethouder Mark van der Horst in de wandelgangen. Over de inhoud was nooit gesproken met GroenLinks, bevestigde de andere demissionaire VVD-wethouder Laetitia Griffith.

Waar de gesprekken afgelopen week tussen GroenLinks en de VVD de afgelopen week dan wel over gingen? Over oud zeer, ontstaan in de verkiezingscampagne. Zoals de talloze keren dat de VVD riep dat GroenLinks niet kan besturen. Of die keer dat Van de Horst GroenLinks wegzette als stalinistisch.

Van Poelgeest zei gisteren in het debat dat al die wrevels en irritaties uit de campagne besproken en uitgepraat zijn. En toch zou hij het nog steeds niet aan de kiezer kunnen verkopen als hij met de VVD zou gaan onderhandelen. De uitslag wees maar één kant op. 'De rechtse partijen hebben verloren, de linkse partijen gewonnen. De conclusie kan niet anders zijn dan dat de Amsterdammers in grote meerderheid een links college willen.' En al wilde GroenLinks met de VVD om tafel, de inhoudelijke verschillen waren te groot, beweerde Van Poelgeest.

De VVD interpreteerde dezelfde verkiezingsuitslag anders. De PvdA had fors gewonnen, proficiat, en de VVD had slechts één zetel verloren. Een duidelijk signaal voor een linkser college, maar ook voor 'continuïteit'. Dus met de VVD. En hadden ze samen niet zestien jaar prima bestuurd? Griffith benadrukte het nog maar eens gisteren. Maar toen duidelijk werd dat ze waren afgevallen als gesprekspartner, kon ze alleen nog maar verbaal op de knieën. 'Als ik iets kan doen meneer Asscher, dan ben ik altijd bereid te helpen.'

Want de VVD wilde heel graag terug in het college. In de verkiezingstijd schrapte de partij er zelfs een passage voor uit haar verkiezingsprogramma. Mensen met 130 procent van het minimuminkomen hoefden niet langer gedwongen hun sociale huurwoningen te verlaten. Dat idee was niet goed uitgewerkt, te kort door de bocht. Daarnaast dachten ze ook stiekem dat ze wel een beetje onmisbaar waren. Want wie zou zonder de VVD de Noord-Zuidlijn ter hand moeten nemen, het hoofdpijndossier? Kortom, de VVD was nodig voor de inhoud.

Maar gisteren bleek dat de toon van de campagnes de afgelopen weken een grote rol heeft gespeeld. Een harde strijd, zei Griffith, die met name van GroenLinks in de campagne voortdurend het verwijt kreeg dat ze debatten ontliep. 'Af en toe op de vrouw gespeeld.' 'Gevoel was misschien het belangrijkste onderwerp in deze verkiezingen, (...) de schreeuw om een andere toon, om een andere wind was overweldigend', blikte Lodelijk Asscher terug. En tegen de VVD zei hij : de uitslag was volgens hem ook te danken aan problemen benoemen, maar ze dan niet gebruiken om te polariseren.

Maar ook nu, na de verkiezingen, speelt gevoel nog een grote rol. De vorm boven de inhoud. Van Poelgeest zei dat alle frustraties tussen GroenLinks en de VVD opgelost waren, en nu nog alleen inhoudelijke verschillen de samenwerking onmogelijk maken. Volgens Asscher was dat niet zo. Uit de ronde van informateur Eberhard van der Laan vorig weekeinde bleek dat er inhoudelijk maar weinig verschillen tussen de VVD en GroenLinks waren, verklapte Asscher na afloop. Hij bedoelde maar, het had gekund, het linkse college met een liberaal randje.

Voor de VVD blijft een kleine kans bestaan. GroenLinks heeft nu hoog ingezet en komen ze er niet uit, dan is een weg terug naar de VVD voor hen onmogelijk. Maar voor de PvdA niet. Als het niet lukt met GroenLinks, dan gaan we verder met de VVD, zei Asscher na het debat.