Het beeld

Het is dus toch de Concorde geworden, de winnaar van de Great British Design Quest, en niet de Spitfire of de kaart van de Londense metro. The Culture Show (BBC2). initiatiefnemer van de verkiezing van het mooiste ontwerp, maakte de uitslag gisteren bekend in een vliegtuig vol juichende mensen. Een piloot, een stewardess en een ingenieur reageerden ieder afzonderlijk dat ze pas verbaasd zouden zijn geweest, wanneer de Concorde niet gewonnen had.

BBC2, The Culture Show, 16 maart, 20.08u.

Ook al was het straalvliegtuig, dat in minder dan drie uur over de Atlantische Oceaan kon vliegen, voor minstens de helft Frans, de overwinning heeft een nationalistisch karakter, net als eerder bleek bij de verkiezing van de Grootste Brit (Winston Churchill). Chauvinisme pleit ook voor de Spitfire, maar kennelijk is de Slag om Engeland in de Tweede Wereldoorlog nu echt geschiedenis, en de Concorde, die vloog tussen 1976 en 2003, jeugdsentiment, waar je nog naar terug kunt verlangen.

Ik denk dat we dat fenomeen in Nederland nog veel sterker gaan beleven, nu vandaag in deze krant de 25 kandidaten voor het beste Nederlandse ontwerp gepresenteerd worden. Bij een voorpremière van vijf geselecteerden gisteren in De wereld draait door (VARA) koesterden presentator Matthijs van Nieuwkerk en het publiek zeer warme gevoelens voor het bankbiljet van vijftig gulden met de zonnebloemen. Inderdaad een schitterend ontwerp, maar ook een symbool voor wat we nog maar vijf jaar geleden zonder overleg zijn kwijtgeraakt en dus sterke emoties oproept. Daar lijkt vooralsnog geen Rietveldstoel of ANWB-paddestoel tegen opgewassen.

Ook heel blij met de Concorde was voormalig staatssecretaris van Technologie Tony Benn, een linksig buitenbeentje in diverse Labour-kabinetten van Harold Wilson. Het was Wilson (1916-1991) die de Beatles een lintje bezorgde en ook anderszins de Britse leider was in de swinging sixties, een pijp rokende modernist.

Gisteren precies dertig jaar geleden trad hij onverwachts af, na vier verkiezingen te hebben gewonnen. Over de redenen is al veel gespeculeerd, onder meer in Peter Wrights boek Spycatcher. Minstens een deel van de geheime diensten MI5 en CIA geloofde dat Wilson een KGB-spion was, geplant nadat zijn voorganger als Labour-leider Hugh Gaitskell in 1963 in Moskou vergiftigd zou zijn. De theorie krijgt een merkwaardig vervolg in de gisteren vertoonde, deels gedramatiseerde documentaire The Plot Against Harold Wilson (BBC2).

Twee journalisten van de BBC, Barrie Penrose en Roger Cortiour, werden enkele weken na zijn aftreden door Wilson gebeld. Hij vertelde hoe dicht het land bij een rechtse staatsgreep was geweest, een zakenkabinet onder leiding van Lord Mountbatten, de mentor van prins Philip. De conservatieven beschuldigden Wilson van communisme en het te gronde richten van het land, net zoals in 1967 de Griekse kolonels. De journalisten maakten bandopnamen van de gesprekken met de ex-premier en zijn politiek secretaris Marcia Williams, waarvan gisteren fragmenten te horen waren. Een programma werd het destijds niet, integendeel: de speurders naar een Brits Watergate vonden op zekere dag een slot op hun kantoor en ze stonden op straat. Een raar verhaal, ook helemaal passend in de nostalgie naar de goeie ouwe paranoia van weleer.