Een bron van conflict

Tekort aan water is een nijpend probleem dat voor veel conflicten gaat zorgen.

In India bieden traditionele methoden een (bescheiden) uitweg.

Een waterput in Natwarghad, in het westen van India Foto AP, Siddharth Darshan Kumar People lower buckets into a well to collect water in Natwarghad village, 110 kilometers (69 miles) west of Ahmadabad, in the western Indian state of Gujarat, Tuesday, June 3, 2003. More than 3.6 million people have been hit by drought in five of 23 districts in Gujarat and 6 of 17 districts in Rajasthan states for a third straight year because of poor monsoon rains. (AP Photo/Siddharth Darshan Kumar) Associated Press

Zilvergrijze apen kijken vanaf de rotsen naar de dam die het dorp Bhanwata in India redde van de ondergang. Twintig jaar geleden, zegt Kanhaiya Lal Gurjal terwijl hij over de dam loopt, viel er steeds minder regen en liep het grondwaterniveau heel snel terug. “We hadden amper genoeg water om te drinken. Ons dorp leek ten dode opgeschreven.“

In 1985 en 1986 werd het district Alwar, waarin Bhanwata ligt, getroffen door de hevigste droogte in jaren. “Mijn moeder moest soms vijf kilometer lopen om ergens water uit een put te halen“, vertelt Gurjal. Mensen trokken weg. “We hebben toen besloten om het eeuwenoude wateropvangsysteem “johad' - het opvangen van regenwater - nieuw leven in te blazen. Dat is onze redding geweest.“

Bhanwata is een gehucht waar de tijd heeft stilgestaan. Een modderige zandweg is de enige verbinding met de buitenwereld. Elk huis heeft een paar buffels voor de deur staan. Telefoon en televisie kennen ze niet in Bhanwata: er is geen elektriciteit. “Maar nu hebben we wél genoeg water“, zegt de 38-jarige Gurjal.

Bhanwata ligt omsloten door bergen. Wanneer twintig jaar geleden de regen viel, kwam die als gevolg van ontbossing en mijnbouw bijna niet meer in het grondwater terecht. Het golfde langs de oppervlakte naar beneden, legt Gurjal uit. “Toen zijn we begonnen met de bouw van een dam aan de voet van de berg om het water op te vangen. We hebben ook weer nieuwe bomen en struiken geplant op de hellingen om erosie tegen te gaan.“

Jaarlijks valt er ongeveer 600 millimeter neerslag in Rajasthan (in Nederland is dat gemiddeld 750 tot 800 millimeter), waarvan 90 procent in de maanden juli, augustus en september. De deelstaat is de droogste regio van India. Vijf jaar lang werkten alle families van Bhanwata gemiddeld drie maanden per jaar - zonder loon - aan de dam. Een tweede en derde dam volgden later op lager niveau, terwijl een bassin het sluitstuk vormt van de moderne johad. Het regenwater heeft nu tijd om de grond in te zakken, zodat het grondwater op peil blijft. Nu heeft het dorp dertig waterputten die altijd voldoende water leveren. “Vroeger hadden we er maar vier.“

De inwoners hebben meertjes gegraven naast hun akkers. Hun vorm van johad is vrijwel identiek aan de traditionele techniek. Langs een van de maïsvelden ligt zo'n meertje, een bassin dat tijdens de moesson overstroomt, zodat het water vanzelf naar de akker vloeit. Gurjal wijst om zich heen: “Je ziet dat nu alles groen is, twintig jaar geleden leek het meer op een woestijn.“

De opleving van traditionele wateropvangsystemen in Rajasthan is mede te danken aan de non-gouvernementele organisatie (ngo) Tarun Bharat Sangh. Deze ngo heeft in de deelstaat ruim achtduizend nieuwe systemen opgezet met de lokale bevolking. Het “oogsten' van regenwater is ook in andere delen van India in opkomst, zegt R.K. Srinivasan van het Centre for Science and Environment (CSE) in New Delhi.

En dat is nodig. “In 1970 waren er zo'n 100.000 dorpen met watergebrek, nu volgens het laatste onderzoek zeker 350.000“, zegt Srinivasan. “We zien steeds meer conflicten tussen stad en platteland. Een miljoenenstad als Chennai (Madras) krijgt via een kilometerslange pijpleiding water dat afkomstig is uit een meer. De boeren in de omgeving zien het waterniveau afnemen.“ CSE deed zeven jaar onderzoek naar de traditionele wateropvangtechnieken. Volgens het onderzoek, vastgelegd in het boek Dying Wisdom, heeft India vijftien ecologische zones met elk een eigen wijze van regenwater oogsten. “Wij proberen die aan de man te brengen, maar we hebben nog een lange weg te gaan“, aldus Srinivasan.

Bereken je eigen watervoetafdruk op http://www.waterfootprint.org/