Vodafone zit niet meerin de wereldtop

Vodafone heeft in een half jaar een kwart van zijn beurswaarde verloren.

Van een telecomconcern met wereldambities bleef een op Europa gericht bedrijf over.

Arun Sarin heeft de afgelopen weken op vele velden tegelijk slag moeten leveren om als topman van de Britse telecomgigant Vodafone te overleven. Vooralsnog is hem dat gelukt, maar en passant lijkt het bedrijf met al zijn mondiale ambities af te slanken tot een concern van veel bescheidener proporties, dat zich vooral op de Europese markt richt.

De hevigste strijd heeft Sarin, die Vodafone sinds 2003 leidt, in eigen huis moeten voeren met zijn voorganger, Sir Christopher Gent. Die stond tussen 1997 en 2003 aan de wieg van de reusachtige expansie van Vodafone en liet hoe langer hoe nadrukkelijker blijken dat hij vond dat Sarin zijn erfenis verkwanselde. Weliswaar had Gent formeel geen macht meer, maar velen zagen hem als de man die achter de schermen aan de poten van Sarins stoel zaagde.

Sarin, zoon van een Indiase officier die naar Amerika emigreerde, sloeg echter keihard terug. Eerst zette hij de nog door Gent benoemde marketingdirecteur Peter Bamford aan de kant en niet lang daarna liet Gent zelf weten dat hij zijn erefunctie als (machteloze) president voor het leven opgaf. Het gaf de aandelen van Vodafone, die sinds vorige herfst ruim een kwart van hun waarde hadden verloren, een zet omhoog. En daarmee was Sarin even uit de brand, want het koersniveau is voor de aandeelhouders belangrijker dan het vertrek van een boegbeeld uit het verleden.

Gelijktijdig met de interne ruzie probeert Sarin, eveneens tot opluchting van de aandeelhouders, af te komen van het kwakkelende dochterbedrijf in Japan. Dit is nooit het succes geworden dat Gent en zijn mensen voor ogen stond, toen ze de Japanse markt enkele jaren geleden betraden. De kritische Japanse consumenten haalden hun neus op voor de mobieltjes van Vodafone, die in hun ogen niet verfijnd genoeg waren. Sarin hoopt de Japanse Vodafone-poot nu te verkopen, maar het is nog onduidelijk of hij hierin slaagt.

Ook aan het Amerikaanse front heeft Sarin weer even lucht gekregen, nadat Vodafone's activiteiten daar in het slop waren geraakt. Een poging van Sarin kort na zijn aantreden in 2004 om AT&T Wireless voor 38 miljard dollar (32 miljard euro) over te nemen, in de hoop zo vaste voet aan de grond te krijgen op de Amerikaanse markt, mislukte. Weliswaar beschikte Vodafone nadien nog over een aandeel van 45 procent in het Amerikaanse Verizon Wireless, maar heel veel kon het daarmee niet uitrichten.

Uitgerekend datzelfde AT&T bood Vodafone echter eerder deze maand nieuwe perspectieven door zijn bod op rivaal BellSouth voor 67 miljard dollar. Prompt liet de andere grootaandeelhouder, Verizon Communications, weten Vodafone graag uit te kopen voor 50 miljard dollar. Het wil zich graag schrap zetten tegen een nieuwe AT&T-kolos. Veel Vodafone-aandeelhouders klonk het als muziek in de oren. Sarin heeft echter nog niet aangegeven of hij erop ingaat.

Als Vodafone zich inderdaad van de Japanse en de Amerikaanse markt afwendt, zou het bedrijf plotseling in essentie een Europees bedrijf worden. Weliswaar timmert Vodafone aan de weg op opkomende markten als Turkije, Zuid-Afrika en India, maar het zwaartepunt zou onmiskenbaar op Europa liggen, naast Groot-Brittannië onder meer Duitsland en Italië.

Sinds vorige herfst wordt echter steeds duidelijker dat de Europese markt voor mobiele telefonie langzaam verzadigd raakt. Nieuwe klanten kunnen bijna alleen nog worden gevonden door ze weg te lokken bij concurrenten. Dat beperkt de groeiperspectieven. Vodafone's miljardeninvesteringen in 3G-technologie, die onder meer het afspelen van televisiebeelden mogelijk maakt, hebben tot nu toe niet veel opgeleverd.

In dit verband kwam ook de geruchtmakende overname van het Duitse Mannesmann in 2000 voor 101 miljard pond (147 miljard euro) in een ander daglicht te staan. Sarin zag zich eind vorige maand gedwongen het astronomische bedrag van 23 tot 28 miljard pond af te schrijven omdat de post Mannesmann en nog wat zaken veel te hoog in de boeken stonden genoteerd. Het is een van de grootste afschrijvingen in de geschiedenis van het Britse bedrijfsleven.

De episode illustreerde dat Vodafone, dat nog niet zo lang geleden algemeen werd gezien als een van de paradepaardjes van het internationale bedrijfsleven, sterk aan glans heeft ingeboet. Of, zoals een aandeelhouder tegen zakenkrant Financial Times zei: 'De markt is langzaam maar zeker gewend geraakt aan het idee dat dit bedrijf gewoon een nutsbedrijf is.' Aan Sarin de ondankbare taak daarin weer verandering te brengen.