Verdachte weigert vaak onderzoek

Verdachten werken tijdens een gerechtelijk vooronderzoek steeds minder vaak mee aan psychiatrisch onderzoek om hun toerekeningsvatbaarheid te bepalen.

Zij hopen daarmee veroordeling tot tbs te ontlopen. Het risico van een hogere gevangenisstraf nemen ze daarbij op de koop toe.

Dat zei de jurist J. van Mulbrecht van het Pieter Baan Centrum gisteren voor de parlementaire onderzoekscommissie die de praktijk van het Nederlandse tbs-stelsel onderzoekt. Volgens Van Mulbrecht gaat het om verdachten die het onderzoek ingaan en daarbij, al dan niet in overleg met hun advocaat, vooral hun eigen procesbelang voor ogen hebben. Een tactiek die de Amsterdamse advocaat, C. Korvinus, vervolgens bevestigde. 'Voor de meesten is het krijgen van een tbs-maatregel een schrikbeeld vanwege de eindeloosheid van de maatregel. Je loopt het risico dat een tijdelijke straf voor een delict van twee jaar, een levenslange straf wordt.' Volgens Korvinus werken advocaten niet altijd mee met een dergelijke strategie. 'We houden de cliënten ook voor dat er een gunstig rapport zonder tbs-advies uit de bus kan rollen. Of dat weigering aan deelname tot een veel hogere celstraf kan leiden.'

Bovendien betekent weigering van zo'n onderzoek niet dat tbs ook niet wordt opgelegd. Psychologen kunnen ondanks een weigering toch op basis van observaties een rapport aan de rechter overhandigen dat het opleggen van een tbs-maatregel bepleit. Die adviezen zijn van doorslaggevend belang, zei de Amsterdamse rechter M. van der Vaart. 'Het niet overnemen van zo'n advies gebeurt hooguit incidenteel.'

De laatste twee jaar komt het bij zittingen over verlenging van tbs wel voor dat de rechter afwijkt van het advies om tbs te beëindigen. Maar dat gebeurt volgens Van der Vaart alleen als de deskundigen ter zitting twijfelen over het schriftelijke advies.

Geruchtmakende incidenten met tbs'ers die tijdens verlof ontsnapten en de aandacht in de media daarvoor, hebben de klinieken huiverig gemaakt voor beëindiging van de tbs-behandeling. 'Ze laten het besluit daarover aan de rechters over.'