Uitgeefster wil toekomst voor Roemenen

Uitstel van toetreding door Bulgarije en Roemenië tot de EU is een klap in het gezicht van de jeugd daar, zegt Els Loesberg, een Haarlemse uitgever die de sprong oostwaarts waagde.

Sanoma-directeur Els Loesberg op haar kantoor in Amsterdam (Foto Jörgen Krielen) © Jörgen Krielen/Amsterdam 07-03-2006/ Els Loesberg/CEO Sanoma Krielen, Jørgen

Bulgaren en Roemenen verlangen er enorm naar om bij Europa te komen. Dat merkte Els Loesberg, een Nederlandse uitgever in Oost-Europa, pas goed op Oudjaarsavond in Boekarest. Toen ze tussen duizenden Roemenen op het Plein van de Revolutie, Piata Revolutiei, stond. In de ene hand hadden mensen een plastic bekertje met champagne, in de andere hand de Europese vlag, blauw met gele sterren.

'Na al die jaren van dictatuur, snakken mensen naar een nieuwe toekomst. En die ligt voor ze in Europa. Die enorme menigte, met al die Europese vlaggen - het was om koud van te worden', zegt Loesberg (53).

Ze is chief executive officer (ceo) van Sanoma Magazines International South East Europe en sinds april vorig jaar directeur van de Sanoma-uitgeverij in Boekarest. Deze Finse uitgever nam in 2001 de consumententijdschriften van VNU over waarbij Loesberg actief was.

Opnieuw een jaar uitstel van de toetreding tot de Europese Unie, die per 2007 voor Roemenië en Bulgarije is gepland, zou een grote teleurstelling voor deze landen zijn, zegt Loesberg, die enkele dagen in Amsterdam is op het Nederlandse hoofdkantoor van Sanoma Magazines.

Ruim een week geleden ontmoette ze in Boekarest, samen met andere Nederlandse ondernemers, minister Bot van Buitenlandse Zaken, die poolshoogte kwam nemen om te zien of het land 'klaar' is voor de EU. Net als een missie van het Europees Parlement, die onderzoekt of de toetreding toch niet een jaar moet worden uitgesteld.

Geen goed idee, meent zakenvrouw Loesberg. 'Het leven is al zo zwaar voor de Roemenen en Bulgaren.' Er zijn in Boekarest wijken, zegt Loesberg, waar nog niet eens elektriciteit of stromend water is. 'Je ziet er zwangere vrouwen met mudzware tonnen water sjouwen. Hoewel je de situatie na de revolutie van zestien jaar geleden met de dag ziet verbeteren, zijn de hygiënische omstandigheden schrijnend. Roemenië kent nog steeds de hoogste babysterfte van het continent.

'Deze landen hebben Europa vreselijk hard nodig', zegt Loesberg. Ze merkt het dagelijks. De Nederlandse uitgeefster woont en werkt nu bijna een jaar jaar in Boekarest. Ze bouwt de uitgeverij van Sanoma hier verder uit, trekt jong Roemeens talent aan en lanceert nieuwe consumentenbladen in Zuid-Oost Europa, vooral Bulgarije en Roemenië.

Loesberg is een bedreven bladenmaker. Ze klom op bij VNU van journalist tot hoofdredacteur (onder andere Libelle) en uitgever. Daarna kwam ze in de directie van Sanoma Magazines International, dat zich concentreert op Oost-Europa, waar het concern naast publiektijdschriften ook business-bladen uitgeeft. Ze pendelde tussen Nederland en Praag, Sofia, Boekarest, Bratislava, Belgrado, Zagreb en Budapest. Toen haar gevraagd werd Zuid-Oost Europa vanuit Roemenië aan te sturen, hoefde ze niet lang na te denken. Haar echtgenoot Ton evenmin. Het nieuwe Europa lokte.

In Nederland bots je letterlijk tegen grenzen aan, zegt Loesberg. 'De puzzel van Nederland is gelegd. De markten zijn verdeeld. In het Oosten van Europa helemaal niet. Boekarest is foeilelijk, maar jonge mensen zijn eager. De economie groeit er rond 10 procent per jaar. Ze willen vooruit, net als de Bulgaren.'

Dat is spannend voor een ondernemer. Het is bovendien goed dat directies 'met hun enkels in de modder staan' zoals Loesberg dat noemt. In enkele jaren heeft VNU/Sanoma in Midden- en Oost-Europa 111 bladen op de markt gebracht of verkregen via acquisities. Ook een opvoedkundig blad als Mani slaat in Roemenië aan. 'Ouders willen alles weten, over gezondheid, over hygiëne', zegt Loesberg. Ze constateert in Oost-Europa over het algemeen een honger naar kennis en informatie over de eigen geschiedenis.

Toen National Geographic in Roemenië recent cover stories had over Dracula en de ontbossing van het Roemenië schoot de losse verkoop met duizenden omhoog. 'Vorig jaar stonden grote delen van Roemenië onder water als gevolg van de ontbossing en de slechte infrastructuur', zegt Loesberg. Mensen willen daar alles over weten. Die informatie is ze tijdens de dictatuur van Ceausescu altijd onthouden. Nu beseffen ze eens te meer hoe dramatisch de communisten land en volk hebben uitgemergeld en hoelang het zal duren voordat hun land weer is opgebouwd.

Het lidmaatschap van de Europese Unie is niet alleen politiek belangrijk voor Roemenen en Bulgaren. Het is volgens Loesberg economisch een bittere noodzaak. Een grootscheeps plan voor het aanleggen van een goede infrastructuur, wegen en spoorlijnen, zou het Zuid-Oosten van Europa met sprongen vooruit helpen, maar ook Europa. Want, zegt zakenvrouw Loesberg: 'Roemenië en Bulgarije vormen de poort naar het Oosten. Wordt het lidmaatschap uitgesteld, laat Europa een kans lopen deze landen te helpen en het ontneemt zichzelf de kans invloed op die landen uit te oefenen.'

    • Michèle de Waard