Opmars van de 'andere fiets'

Wie vele duizenden kilometers op een Union, Gazelle en Batavus heeft gefietst wil wel eens iets anders. Vroeger was dat moeilijk. Maar dankzij internet behoort de aanschaf van 'de andere fiets' tegenwoordig tot ieders mogelijkheden.

Utopia-model Wander Dohle: anders dan in Nederland

Een fiets op maat of een rijwiel van een buitenlandse leverancier is tegenwoordig binnen ieders handbereik. Deze ontwikkeling loopt parallel met de geleidelijke afbraak van wat velen zagen als het Nederlandse fietskartel. Onder druk van Brussel, consumentenorganisaties en eisen van de markt is de concurrentie toegenomen. Innovatie en standaardisatie hebben eindelijk hun intrede gedaan in de industrie, hoewel het wachten blijft op de fiets waarvan de moeren - liefst zo min mogelijk - met één sleutelmaat te bedienen zijn. Een simpele, sterke, lichte en betaalbare fiets die in een handomdraai te repareren is en waarvan de onderdelen geïntegreerd zijn in een frame dat uit één stuk is gegoten of geperst, is er nog steeds niet. Waarmee niets ten nadele is gezegd van de mooie Batavussen, slimme Gazelles en vernieuwde Koga-Miyata's die jaarlijks op de Fietsrai staan.

Een andere fiets dus - dat was de wens. Een buitenlands model, omdat de gehuurde fietsen in Frankrijk en Duitsland zo lekker hadden gereden. Een custom made rijwiel dat vanuit een papieren of online catalogus kan worden samengesteld; zo'n boekwerk dat accuraat en helder voorlichting geeft over de maatvoering, de gebruikte materialen en onderdelen. En dat de essentie van het fietsen zelf behandelt: de techniek en hoe het beter, sneller en veiliger kan.

Een speurtocht langs de vertrouwde rijwielhandelaren en fietsenfabrikanten leverde niet meteen resultaat op. In de loop der jaren groeide het aantal onbevredigende aankopen. Een artikel in het techniekkatern van het Duitse dagblad Frankfurter Allgemeine Zeitung, anderhalf jaar geleden, prees het merk Utopia aan en verwees naar de website www.utopiavelo.de.

Die maakte indruk; zo ook de aan dit bedrijf verbonden informatiebank www.radratgeber.de, een Duitse woordspeling die staat voor wat ze betekent: een fietsadviesdienst. De toegezonden papieren catalogus was zo volledig en nauwkeurig als men van de Duitsers maar wensen kan.

Het resultaat was een - althans in Nederland - unieke fiets: de Wander Dohle, overigens een type dat Utopia na een succesvolle verkoop van ruim vijftien jaar onlangs uit productie heeft genomen. De fiets ziet er Duits en degelijk uit. De gebruikte materialen en onderdelen zijn van een uitmuntende kwaliteit. Hij is naar de wens van de klant en aan de hand van de catalogus samengesteld. Framehoogte, kleur, soort versnelling, type stuur, zadel, remmen en verlichting: binnen het scala dat de fabrikant biedt is een rijwiel tot stand gekomen dat afwijkt van wat in Nederland verkrijgbaar is.

De vraag is: rijdt-ie lekker en is hij beter dan wat hier te koop is? Het laatste was moeilijk objectief vast te stellen. Voor het eerste geldt: het is de comfortabelste en snelste fiets die déze fietser ooit bereed. Aan de constructie zijn geen concessies gedaan. Het relatief lange buizenframe is van een chromolybdeen-staalmengsel dat weliswaar iets zwaarder dan aluminium is, maar dat over een grotere elasticiteit beschikt. Utopia-frames zijn afkomstig van de Nederlandse frame- en rijwielmaker Van Raam in Aalten (www.vanraam.nl), die zelf ook maatwerk levert.

De Wander Dohle weegt circa 16 kilogram, exclusief hardstalen kettingslot. Voor de sleutelaar is het geruststellend te weten dat men aan een paar gangbare imbussleutels genoeg heeft om de fiets of de onderdelen te demonteren.

Het mooiste eraan is het stuur, een elegante halve maan met een uitstekende greep en aanzit. Vork- en zadelvering zijn overwogen, maar werden gezien de extra kosten verworpen. Een comfortabel en goedkoop alternatief bleken de brede Big Apple-banden van Schwalbe, die - mits tot de juiste druk opgepompt - schokdempend werken. Belangrijk was de mogelijkheid van een terugtraprem met versnelling. In Duitsland is dit veel gebruikelijker dan in Nederland. Een (daar verplichte) handrem op het voorwiel geeft extra zekerheid. Het vaste slot zit op de voorvork; de dynamo draait op het achterwiel. De bekabeling naar de lampen is dubbelbemanteld en twee-aderig. De voorlichting van Utopia over deze zaken is uitgebreid en eerlijk. Het bedrijf zet de voor- en nadelen op een rij en laat de klant zelf oordelen.

Na anderhalf jaar intensief gebruik (minstens 7.500 kilometer) zijn alleen de versleten trappers vervangen. Geen band is lek gegaan; slechts de ketting moest gesmeerd. En voor de mooie, ietwat uitheemse bel moest een nieuwe komen. De oude is gejat.