Nieuwe raad VN rechten van de mens

De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft gisteren een nieuwe raad in het leven geroepen die schendingen van mensenrechten in de wereld aan de orde moet stellen.

De raad vervangt de Mensenrechtencommissie van de VN. De geloofwaardigheid van deze commissie stond al jaren druk. Landen die erom bekendstaan dat ze mensenrechten schenden, zoals Soedan en Zimbabwe, konden via hun lidmaatschap van de commissie blokkeren dat hun overtredingen in stemming werden gebracht.

Ook was er kritiek op de commissie omdat ze slechts eenmaal per jaar bijeenkwam en zich daardoor zelden uitsprak over acute mensenrechtenschendingen.

Verwacht wordt dat ook de nieuwe raad te kampen krijgt met kritiek. De Verenigde Staten stemden gisteren met drie andere landen tegen de installatie. Officieel is de kritiek van de VS dat de raad een te zwakke positie heeft om schendingen van de mensenrechten aan de orde te stellen.

In eerste instantie was het voorstel van VN-secretaris-generaal Kofi Annan om landen pas tot toe te laten als ze de steun hadden van tweederde van de Algemene Vergadering. Onder druk van de Derde Wereld is dit omgezet in een meerderheid. Volgens de VS blijft het hierdoor mogelijk dat landen die zelf de mensenrechten schenden een zetel in de raad krijgen.

Deze bedenkingen worden gedeeld door de landen van de Europese Unie. Maar zij stemden voor de oprichting van de nieuwe raad omdat zij deze onder de huidige omstandigheden de best haalbare oplossing vinden. De VS hebben aangekondigd dat ze met de nieuwe raad willen samenwerken. We zullen de raad 'zo sterk en effectief mogelijk laten functioneren', aldus de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, John Bolton .

Volgens waarnemers wordt de opstelling van de VS gevoed door beduchtheid dat de nieuwe raad het land zelf zal bekritiseren voor schendingen van de mensenrechten in zijn 'oorlog tegen terreur'. De VS zijn er de laatste jaren op een breed terrein van beschuldigd dat ze het VN-Handvest voor de rechten van de mens overtreden.

Het gaat om de behandeling van terreurgevangenen in geheime gevangenissen, waar zij zonder uitzicht op een proces worden vastgehouden; de 'wrede en inhumane' verhoortechnieken die de VS na 11 september 2001 hebben gebruikt om terreurverdachten tot verklaringen te dwingen; en het ontvoeren van terreurverdachten buiten de VS om ze daarna via zogenoemde 'CIA-vluchten' over te brengen naar landen - Egypte, Jordanië - die verhoortechnieken toestaan die door veel westerse landen als martelen worden beschouwd.

Onze correspondent in Genève voegt hier aan toe: De nieuwe raad komt in juni voor het eerst in Genève bijeen. De oude mensenrechtencommissie houdt vanaf maandag haar laatste zitting. Over de agenda heerst nog verdeeldheid. De Europese Unie wil als enige een lange, inhoudelijke zitting. Alle andere landen willen een ceremoniële zitting die maar enkele dagen duurt.