Geen grieppaniek

Paniek over vogelgriep kan meer gevaar opleveren voor de samenleving dan de vogelgriep zelf. Ziekteverzuim, sluiting van de grenzen en uitval van aanvoer van levensbenodigdheden kunnen het gewone leven danig verstoren. Het is daarom verstandig dat de werkgroep vogelgriep van het Internationale Monetaire Fonds en De Nederlandsche Bank zich door middel van inventarisaties voorbereidt op de gevolgen van een pandemie onder mensen. Deze inventarisaties moeten worden omgezet in noodplannen voor bedrijven, financiële instellingen en overheden. Voortzetting van de gebruikelijke bedrijvigheid is minstens zo vitaal voor de samenleving als bestrijding van een dodelijk griepvirus.

Het zogenoemde sars-virus bleek aanzienlijk minder besmettelijk dan aanvankelijk werd aangenomen en heeft veel minder slachtoffers, een paar honderd, gemaakt dan de jaarlijkse griepgolf, die wereldwijd 250.000 mensenlevens eist. Toch waren er heftige reacties in het reisgedrag en voor de financiële huishouding van de getroffen gebieden. Dat was onnodig.

Het spreekt allesbehalve vanzelf dat een grieppandemie zo dodelijk wordt als de Spaanse griep in 1918 met 40 miljoen doden op een wereldbevolking van nog geen 2 miljard, waarbij de meeste slachtoffers vielen in arme landen met slechte medische voorzieningen. Het huidige vogelgriepvirus H1N5 leent zich misschien wel nooit voor verspreiding van mens op mens. Een nieuwe grieppandemie zou kunnen lijken op de reeds vergeten griepgolven van 1957 en 1968, waarbij wereldwijd tussen 1 en 7 miljoen mensen stierven op een wereldbevolking van 3 tot 4 miljard. Inmiddels hebben de medische wetenschap en de epidemiologie vooruitgang geboekt. De snelheid waarmee een virus zich verspreidt wordt wel groter, omdat meer mensen reizen dan vroeger. Landen zijn door toegenomen wereldhandel onderling afhankelijker van elkaar en dus kwetsbaarder.

Volgens het laatste kwartaalbericht van De Nederlandsche Bank is de Nederlandse economie - die voor een groot deel steunt op internationale handel en doorvoer, speciaal uit Azië - extra gevoelig voor tijdelijke verstoringen van de goederenstroom als gevolg van een grieppandemie. De gevolgen hoeven niet blijvend te zijn en de Nederlandse economie kan best tegen een stootje, maar het is wel zaak om de moeilijke tijd zo goed mogelijk door te komen zodat mensen, bijvoorbeeld, niet gaan hamsteren.

Ook bij een milde grieppandemie, waar het IMF van uitgaat, zullen veel mensen hun werk verzuimen door ziekte of uit angst voor besmetting, en zullen grootschalige bijeenkomsten niet doorgaan. Het IMF raadt bedrijven en instanties aan plannen te maken voor vervanging van onmisbare personen en duplicering van belangrijke functies. Volgens het IMF zijn sommige Aziatische landen die leden onder de economische gevolgen van de Sars-epidemie het beste voorbereid. Van hen kan de Nederlandse overheid leren. Paniek komt voort uit wantrouwen. Door nationale en internationale samenwerking ontstaat vertrouwen en kan een eventuele pandemie beter worden doorstaan.