Derde deel export afval EU is illegaal

Eenderde van het afvaltransport dat de Europese Unie verlaat, verloopt illegaal. Dat blijkt uit internationaal onderzoek waaraan het ministerie van VROM heeft meegewerkt.

In Nederland Ierland en België zijn de meeste overtredingen geconstateerd.

Een voorname verklaring voor de vele overtredingen in Nederland is dat Rotterdam als grootste haven van Europa relatief veel transporten verwerkt. Dat vergroot de kans op illegaal afval. Veel overtredingen worden begaan door buitenlandse vervoersbedrijven die Nederland gebruiken als doorvoerhaven.

Inspectiediensten in negen lidstaten van de Europese Unie ontdekten tijdens in januari gelijktijdig uitgevoerde controles in veertien zeehavens 60 illegale afvaltransporten. In totaal zijn 183 afvaltransporten geïnspecteerd. In Nederland heeft VROM de havens van Rotterdam, Amsterdam en Vlissingen gecontroleerd.

De overtredingen bestonden uit ontduiking van milieuregels voor grensoverschrijdend afvalvervoer. Inspecteurs stuitten onder meer op kabelrestanten met bestemming China en CFK-houdende koelkasten onderweg naar Afrika. Derdewereldlanden zijn populair als bestemming voor afval omdat zij minder strikt toezien op naleving van milieu- en vervoersvergunningen dan Europese landen, en omdat dumping van afval in derdewereldlanden minder kost dan verwerking ervan in Europa.

Dat zoveel overtredingen zijn ontdekt, komt volgens VROM door de gelijktijdigheid van de controles. Omdat de inspecties overal tegelijkertijd plaatsvinden, kunnen wetsovertreders niet plotseling uitwijken naar havens waar niet wordt gecontroleerd. Onderling afgestemde inspecties worden vergemakkelijkt doordat de EU-landen dezelfde regels voor grensoverschrijdend afvaltransport hanteren.

Het percentage overtredingen is lager dan eind vorig jaar, toen bij een vergelijkbare actie de helft van het afvaltransport illegaal bleek te zijn. Maar de huidige daling biedt vermoedelijk een vertekend beeld, omdat de twee landen waar vorig jaar de meeste overtredingen werden vastgesteld - Frankrijk en Zweden - ditmaal niet hebben meegewerkt. 'Capaciteitsgebrek' is daarvan de oorzaak, zegt een woordvoerder van VROM.