'Den Haag heeft Slobo vermoord - God straffe hen'

Kleine groepen aanhangers hebben gisteren de doodkist van hun leider Slobodan Milosevic in Belgrado opgewacht. Waar men met de kist heen moest bleef nog lang onduidelijk.

In de namiddag staan in Belgrado ruim vijfhonderd betogers voor het gebouw van de Socialistische Partij (SPS), de partij van wijlen Slobodan Milosevic. Het vliegtuig met het lichaam van hun geliefde oud-president hangt dan nog in de lucht, ergens tussen Nederland en Servië. Maar de natte sneeuw en een koude wind worden getrotseerd, want een historisch moment nadert: straks komt de lijkwagen met 'Slobo' rechtstreeks van het vliegveld naar deze plek.

Oudere heren tekenen alsnog het condoleance-register in het partijgebouw. Sommigen drukken hun lippen tegen een poster met een afbeelding van Milosevic. Zes vrouwen in bontjas bespreken alvast de plannen voor de begrafenis. Milosevic, de man die Servië bijna vijftien roerige jaren lang leidde, wordt zaterdag begraven in zijn geboorteplaats Pozarevac, op zo'n tachtig kilometer van hoofdstad Belgrado. Vijf jaar na zijn uitlevering aan het tribunaal in Den Haag is hij per doodkist teruggekeerd naar zijn land.

'Heeft de partij bussen naar Pozarevac geregeld?' vraagt een dame. Haar vriendin: 'Als dat níet zo is, dan leggen we het geld wel bij elkaar en regelen we ons eigen vervoer.' Na een uur meldt zich een socialistische partijfunctionaris. 'De doodkist komt niet híer naar toe, maar gaat naar het neurologische ziekenhuis van de Heilige Sava.'

Dat is een kilometer verderop! 'We zijn belazerd', wordt er geroepen. Waarna de menigte al morrend en klagend in beweging komt, om vervolgens in colonne verder te trekken, richting ziekenhuis.

Bij Hotel Moskva is er een mogelijkheid om via de Balkanskastraat af te snijden, maar er wordt besloten om toch rechtdoor, over de drukke trambaan, te gaan. Men wil per se langs het kantoor van de huidige, anti-Milosevic gezinde president Boris Tadic. Want die mag gerust weten wie er vandaag allemaal op de been zijn, zegt een oudere man. Dat ze maar met vijfhonderd zijn - in tegenstelling tot de tienduizenden betogers die werden voorspeld - lijkt hem niet te deren.

Voor het ziekenhuis, een half uur later, wordt rond de gaten in het asfalt positie ingenomen. Wachten. Weer een half uur. En nóg geen lijkwagen. Waarop sommige aanhangers politieke leuzen beginnen te schreeuwen, pal voor de camera's van Westerse televisieploegen. 'Waarom hebben jullie Bill Clinton en al die andere leiders die Servië kapot hebben gemaakt niet meegebracht?'

Leden van de radicale partij SRS, veruit de grootste politieke beweging in Servië, houden demonstratief hun lidmaatschapskaart omhoog met daarop de foto van hun leider Vojislav Seselj, de door het Joegoslavië-tribunaal verdachte oorlogsmisdadiger die vastzit in de Scheveningse gevangenis. 'De grootste straat in Belgrado zal worden omgedoopt in de Slobodan Milosevic-straat', roept een vrouw. 'Zodra onze huidige politici hun hersens weer hebben opgestart.'

En dan draait plots een stoet auto's de hoek om en is de chaos compleet. De tweede wagen stopt voor de ingang van het ziekenhuis. De doodkist wordt uitgeladen en vier dragers brengen de kist snel naar binnen. 'Herrijs, Slobo! Sta op!' scanderen de radicalen in koor. Een paar vrouwen rennen achter de kist aan, maar worden door een haag politiemannen tegengehouden.

En weg is Milosevic. De lift in, naar een onbekende etage waar hij voorlopig zal blijven, alvorens er zekerheid is over wat er verder met de kist gaat gebeuren. Wordt hij nog opgebaard? Kan de Milosevic-aanhang nog fatsoenlijk afscheid nemen? Zaterdag, in Pozarevac - dan is in ieder geval de begrafenis. Daar moeten ze het voorlopig mee doen.

'Herrijs? Wat wil men nou?', zegt een vrouw die zich voor de ingang van het ziekenhuis heeft opgesteld. 'Den Haag heeft 'Slobo' vermoord. God zal ze straffen.' 'De geest van Slobo zal een grote rol blijven spelen in de toekomst van onze partij', zegt Igor Beciric, een jonge activist in de SPS. 'Milosevic was de man die ons leerde dat er een alternatief is voor de Amerikaanse dominantie in deze wereld.'

Uit een taxi stapt een cameraploeg van B92, het Servische televisiestation dat vanaf de oprichting een duidelijke anti-Milosevic toon heeft gevoerd. De cameraman en presentator worden meteen belaagd, een groep radicalen vliegt op ze af. Maar politiemannen die toesnellen voorkomen een pak slaag, waarna de B92-ploeg weer afdruipt.

'Morgen kunt u afscheid nemen van Milosevic, op het plein voor het federale parlement', stelt een woordvoerder van Milosevic' partij de aanhang gerust. Maar later op de avond wordt duidelijk dat de burgemeester van Belgrado daar helemaal niet van gediend is. Het wordt het Sava World Trade Center, is tegen middernacht het laatste gerucht. Maar ook die lokatie valt af, want de directrice wil er niks van weten en als de regering haar wil ontslaan, ligt de raad van bestuur dwars. Het laatste nieuws komt, voor wie dan nog wakker is, per sms: Milosevic wordt vandaag opgebaard bij het Museum van de Revolutie, vlak bij het graf van Tito. Om twee uur 's nachts heet het evenwel dat hij ook bij het museum niet welkom is, al houdt men ook dan nog een slag om de arm. Tegen die tijd is in de Belgradose kroegen meligheid troef over het gezeul met de doodkist.

Niemand in Servië die zich nog raad weet met Milosevic. Behalve in zijn geboorteplaats Pozarevac - daar wordt de sneeuw geruimd bij zijn geboortehuis. Daar wordt gezegd dat hij wordt begraven onder de linde in de tuin die voor hem en zijn vrouw - zo zegt zijn partij - 'sentimentele betekenis heeft'.

    • Tijn Sadée